ORBUS Belgium TOP
Glas dijaspore
BALKAN AREA

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION

BALKAN AREA
BALKAN AREA









ACTUA HOME PAGE









Gavrilo Princip heroj ili terorista

Autor: Nedžad Ahatović, prof. Odbrane i sigurnosti



Kada Tomislav Nikolić i Aleksandar Vučić budu u Višegradu na Vidovdan 28.06.2014. godine gdje će sa Nemanjom Kusturicom i Miloradom Dodikom u komercijalnom umjetničkom šundu nazvanom Andrićgrad, slaviti 100 godina od početka I Svjetskog rata, zbog političke dijalektike i diplomatskih odnosa sa BiH, najviši srbijanski državnici neće dati direktan odgovor na pitanje da li je Gavrilo Princip heroj ili terorista?
Ako ga i daju to će samo potvrditi tezu da na Balkanu i dalje postoje države favoriti stranih interesa u kojem se nacionalna retorika upotrebljava isključivo za manipulaciju masama.

11. Marta 1917. godine Britanske trupe pod komandom generala Stenlya Mouda umarširale su u Bagdad, u sklopu vojne kampanje koja je u kritičnom momentu za dalje odvijanje rata, udaljila prijeko neophodne vojne kapacitete Velike Britanije ka Iraku. Osvajanje Bagdada je bila kruna britanskih nastojanja da ukrote njemačke pretenzije da dobiju globalnu bitku za kontrolu nafte, koja je kulminirala izbijanjem I Svjetskog rata.

U knjizi Wilhema Edgala „Stoljeće rata“ u detalje su opisani razlozi za izbijanje I Svjetskog rata. U skladu sa tezom Wilhema Edgala ogroman rast industrijske proizvodnje u Njemačkoj u periodu od 1880. do 1900. godine osnovni je razlog za izbijanje velikog rata. Svi ostali politički razlozi su proizilazili iz ekonomskih antagonizama između Velike Britanije i Francuske sa jedne i Njemačke i Austrougarske sa druge strane.

Edgal tvrdi da iako je njemačka trgovačka flota do 1914. godine bila druga na svijetu, monopol na prevoz nafte morskim putem je i dalje bio u rukama britanske trgovačke mornarice. Stoga, se tražila kopnena alternativa odnosno povezivanje njemačkih i austrougarskih industrijskih kapaciteta sa naftom bogatim Bliskim Istokom putem željeznice. Sa druge strane britanska ratna flota je bila najmoćnija vojna formacija tog vremena i ona je bila garant da monopol za prevoz nafte i uglja morskim putem neće biti ugrožen. Sve su to bili razlozi koji su nagnali njemačke i austrougarske investitore da krenu u projekat „Bagdadske željeznice“.

Edgal tvrdi da su 1889. godine njemački investitori ispred Deutche bank-a kupili koncesiju za gradnju željeznice od Otomanske imperije kroz Anadoliju. Konzorcij pod nazivom Anadolijska željeznička kompanija sa njemačkim kapitalom počeo je odmah sa gradnjom pružnog toka od Istambula sve do Bagdada. Taj pružni tok u dužini od 1000 kilometara bio je izgrađen za nešto manje od 8 godina i predstavljao je najjeftiniju kopnenu rutu koja je povezivala Bliski Istok sa Evropom.

Britanska kolonijalna politika je u cilju odbrane ekonomskih interesa, sve svoje resurse okrenula u pravcu „miniranja“ projekta „Bagdadske željeznice“, a glavni oslonac u tom nastojanju bila je Kraljevina Srbija koja je trebala ustupiti koncesije konzorciju Anadolijska željeznička kompanija, kako bi se Njemačka i Austrougarska povezale željezničkom mrežom sa Bagdadom. To je bio pragmatičan cilj koji je proizilazio iz britanske političke strategije zadržavanja ekonomske prevlasti u Evropi prema kojoj bi se Francuskoj, Njemačkoj Austrougarskoj, Rusiji i Otomanskoj imperiji kao glavnim takmacima onemogućila dalja ekonomska ekspanzija, posebice Njemačkoj.

U tom kontekstu 1901. godine Velika Britanija vrši okupaciju Shat Al Araba i ovaj dio naftom bogate teritorije otima od Otomanske imperije i uspostavlja protektorat pod nazivom Kuvajt. To je bio vojno-diplomatski odgovor na nastojanja Njemačke i Austrougarske da se kopneno povežu sa naftom bogatim teritorijama Bliskog Istoka. Međutim, zbog enormnog rasta industrijske proizvodnje u Njemačkoj, Velika Britanija se već od 1910. godine nije mogla sama suprotstavljati Njemačkoj i Austrougarskoj što dovodi do zaokreta u vanjskoj politici i sklapanja vojnih i političkih sporazuma sa Francuskom i Rusijom.

Usljed ovakvog razvoja međunarodnih odnosa netrpeljivost velikih sila se postepeno povećava i prenosi se na ključno područje Balkan. Rezultat takvih poremećenih odnosa je potpuna destabilizacija odnosa na Balkanu što rezultira Prvim i Drugim Balkanskim ratom 1912. i 1913. godine u kojem se Srbija uz blagoslov velikih sila teritorijalno širi na štetu Otomanske imperije. U tom periodu armija Kraljevine Srbije se uz posredovanje Francuske i Velike Britanije oprema najmodernijim oružanim sistemima tog vremena, pa čak i sa u to doba ultramodernim vojnim efketivima ratne avijacije.

Sve to se radilo planski i sa ciljem da se Srbija potakne na vođenje neutralne vanjske politike i da ne dopusti dodjeljivanje koncesije Konzorciju Anadolijska željeznička kompanija. Iz tog razloga Kraljevina Srbija je isprva stidljivo, a zatim i sve otvorenije počela da vodi sve agresivniju politiku ka Austrougarskoj u kontekstu statusa srpske manjine u Bosni i Hercegovini koja je u to vrijeme bila četvrta austrougarska pokrajina.

Gavrilo PrincipBritanska obavještajna služba je u Kraljevini Srbiji uspostavila široku agenturnu mrežu u kojoj je participirao veliki broj visokih vojnih lica i političara okupljenih načelno oko ideja teritorijalne ekspanzije Srbije na Zapad koju je utemeljila vladajuća dinastija Obrenovića.

Svetozar Marković ugledni srbijanski intelektualac i pasionirani socijalista bio je najoštriji kritičar tzv. „Istorijskog prava“ dinastije Obrenović na obnovu „Dušanovog carstva“, on je u tom kontekstu prvi put upotrijebio izraz „Velika Srbija“.

Marković je smatrao da opasnost poduhvata „Velike Srbije“ leži u činjenici da srpski narod živi izmiješan s drugim narodima, bez jasno određenih geografskih i etnografskih granica, tako da bi morao „uzeti ulogu osvajača“ prema susjedima.

I sam borac za oslobođenje srpskog naroda od Otomanske i Habsburške vlasti, Svetozar Marković se nije slagao sa idejom da se to učini nasilnim putem, on umjesto toga predlaže stvaranje Balkanske federacije u kojoj će srpski narod živjeti sa ostalim južnoslavenskim narodima koji imaju isti jezik, kulturu i tradiciju.

Ove su ideje potaknule mladog Gavrila Principa da kroz svoje djelovanje u organizaciji „Mlada Bosna“ i kasnije kroz članstvo u „Crnoj ruci“ vatreno zagovara ujedinjenje Bosne i Hercegovine i Srbije.

 Međutim, za izvođenje atentata na prestolonasljednika Franza Ferdinanda, presudno je bilo njegovo preseljenje iz Sarajeva u Beograd 1912. godine gdje je dovršio školovanje i postao član nacionalističke organizacije „Crna ruka“.

Ova organizacija je bila klasičan paravan za djelovanje obavještajne službe Kraljevine Srbije na čijem je ćelu bio pukovnik Dragutin Dimitrijević APIS. Prema njegovim instrukcijama Gavrilo Princip, Trifko Grabež i Nedeljko Čubrilović su primili zadatak da izvrše atentat na prestolonasljednika Franza Ferdinanda prilikom njegove posjete Sarajevu u junu 1914. godine. Šta su bili motivi ovog terorističkog čina može se samo nagađati, no ono što je činjenica da su mladići porijeklom iz BiH dobili pištolje, ručne bombe i bočice cijanida.

Otrov koji su mladići dobili kako bi se nakon atentata odmah ubili govori da se nastojala prikriti sama organizacija i stvarni motivi atentata. Pored toga trojica atentatora koji su po instrukcijama iz Beograda ušli u BiH, imali su organizovan dolazak u Sarajevo i bio im je pripremljen i odlazak sasvim drugom rutom. Sve to ukazuje da je bilo učinjeno sve da se tragovi zlodjela prikriju po svaku cijenu.

Međutim, otrov koji su mladići morali uzeti odmah nakon atentata nije djelovao i sva trojica su pali u ruke austrougarskim vlastima. Odmah su dovedeni u vezu sa ostalim saučesnicima u mreži pomagača i Austrougarska Monarhija je za atentat optužila Kraljevinu Srbiju, jer su svi tragovi upućivali da je Obavještajna služba Kraljevine Srbije bila direktno umješna u atentat. Sve ostalo što se zatim desilo je historija.

„Heroji Vidovdana“ kako atentatore nazivaju pojedini srbijanski pisci i historičari zloupotrebljavaju se kako bi se potcrtala borba srpskog naroda za slobodu, isto kao što se u bivšem sistemu ovaj teroristički čin Gavrila Principa zloupotrebljavao za naglašavanje htijenja južnoslavenskih naroda da žive u jednoj državi - Jugoslaviji. Sa druge strane Bosna i Hercegovina kao država je također podijeljena u vezi uloge Gavrila Principa, jedni ga politički zloupotrebljavaju kako bi ga osuđivali,a drugi ga smatraju herojem.

Gavrilo Princip je pucajući u Franca Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju bio duboko ubijeđen da čini pravu stvar, pravi zločinac je onaj koji je njegov idealistički zanos i mladalačku naivnost zloupotrijebio nagovarajući ga da počini ovaj gnusan teroristički čin.

Ako se pažljivo sagleda kompletna međunarodna politička scena tog vremena onda je sasvim jasno da je iza atentata stajao interes za dalje destabiliziranje Balkana i ometanje projekta izgradnje „Bagdadske željeznice“. To je jedina istina, koja govori da su na Balkanu postojale i postoje države favoriti stranih interesa u kojem se nacionalna retorika i ideali upotrebljavaju isključivo za manipulaciju masama.

Nažalost naši balkanoidni malograđanski, infantilni i indolentni imperativi za teritorijalnom dominacijom na Balkanu i danas 100 godina nakon atentata predstavljaju osnov na kojem se grade odnosi među državama regiona u 21 stoljeću. Proći će još 100 godina prije nego svi zajedno shvatimo da se teroristi ne mogu proglašavati herojima samo zato što su ove ili one nacionalnosti, jer ih to neopravdava od zločina kojeg su počinili.



This Page is Published on June 26, 2014 in the Web Magazine „ORBUS Belgium“


Nazad na prethodnu stranicu Nazad na početak stranice Naprijed na sljedeću stranicu

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION
OTVORENE STRANICE ZA SVE PROBLEME - CRNO PO BIJELOM O SVEMU ŠTO TIŠTI
 
Napomena: Tekstovi koji vulgarno vrijeđaju: neku vjeru, navode na rasnu diskriminaciju i slično, ne dolaze u obzir.
Vaše priloge šaljite u TEXT ili HTML formatu na email: info@orbus.be
Page Construction: 26.06.2014. - Last modified:03.09.2015.
BALKAN AREA