ORBUS Belgium TOP
Glas dijaspore
BALKAN AREA

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION

BALKAN AREA
BALKAN AREA








Šaban Nurić





ACTUA HOME PAGE





 



S E R I J A L
 

EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (2.dio)

Piše: prof. dr. Šaban Nurić



1. IDEJA EVROPSKOG UJEDINJENJA

      „Doći će dan kada će se  sve nacije ovog kontinenta, ne gubeći svoje specifične kvalitete, ni svoju slavnu individualnost, spojiti u višu cjelinu i formirati evropsko bratstvo. Doći će dan kada neće biti drugih bojnih polja osim onih u ljudskom umu — otvorenih tržišta ideja. Doći će dan kada će metke i bombe zamijeniti glasovi. Naš kontinent će biti država jednog naroda. Neće biti granica ni carine, ni zabrana, biće samo slobodnog protoka roba i ljudi.“     (Viktor Igo 1849. godine)


1.1.  Ideološka osnova Evropske unije

          Integracioni procesi Evropske unije odvijali su se u kontekstima prožimanja i sukobljavanja različitih ideologija. Savremene procese u Uniji nije objektivno moguće poimati i protumačiti shvatanje i razvoj Evropske unije, od ideje do pravne i političke stvarnosti, izvan ideoloških okvira u kojima su se ti procesi odvijali. Termin ideja je izvedenica iz pojma ideologija, a ideologiju je prvi put upotrijebio francuski filozof Desti de Trasi (1754.–1836.) kao nauku o idejama koja teži da otkrije izvore mišljenja. Ideologijom su se bavili autori različitih orijentacija, i zavisno od toga kojoj su ideologiji pripadali oni su je tako i definisali. Definicije ideologija takođe imaju ideološku primjesu. Opšta definicija, koja bi se mogla primijeniti na različite oblike treba da sadrži nekoliko elemenata. Ideologija je zatvoren sistem mišljenja, vrednovanja, organizacije i djelovanja jedne (velike) društvene grupe u odnosu na društvo, sa ciljem da taj svoj sistem nametne kao opštu društvenu vrijednost i stalnom težnjom da suzbije ili eliminiše druge ideologije. Međutim, suštinske odgovore, koji tretiraju pitanja ideje, još je prije dao, takođe francuski filozof, Kartezije Rene Dekart (René Descartes, 1597.–1651.), koga je oduševljavala ideja jedne sveopšte nauke.[1] Postavlja se pitanje metode/da koja se primjenjuje/u u dolasku do određenog cilja. Dakle, sama metoda/de za Dekarta su skup načela i pravila te praktičnih postupaka kojima se rješava neki problem. On kao polazište zauzima kritički stav prema svim dotadašnjim spoznajama. I kao korake te metode koristi intuiciju i dedukciju. „Analitičko-deduktivna metoda se ne svodi na bilo kakvu dedukciju izvjesnih stavova iz opštih postavki, već se pod ovom metodom razume zasnivanje čitavih naučnih sistema, npr. logike, matematike ili čitavih pojedinih disciplina. Ona polazi od aksioma koji se shvataju i prihvataju kao osnovne istine. Sve druge istine sistema moraju da se zasnivaju na poznatim aksiomima i izvode se iz njih. ...Ova metoda se može sastojati i u postavljanju i primjeni aksioma u derivacijama računa stavova i računa predikata. Odnosno, u izboru aksioma jednog logičkog sistema, u postavljanju definicija koje u sistemu igraju ulogu osnovnih istina sistema kao i aksiome i drugo.“[2] To se sve vidi u naredna četiri pravila metoda mišljenja:

1.  Prvo je pravilo bilo da nikad ništa ne prihvatam kao istinito, a da jasno ne spoznam da je takvo, to znači da najbrižljivije izbjegavam svako prenagljivanje i neprovjereno donošenje suda, i da u svojim sudovima obuhvatam jedino ono što je za moj duh tako jasno i razgovijetno, da nemam nikakva povoda o tome sumnjati.
2.  Da svaku od teškoća, koju bih proučavao, podijelim na onoliko dijelova na koliko je to moguće i koliko je potrebno radi njihova najboljeg rješenja.
3. Da svoje misli upravljam izvjesnim redom, polazeći od najjednostavnijih i najrazumljivijih predmeta, da bih se postupno uzdizao do spoznaje najsloženijih, pretpostavljajući red čak između onih koje po prirodi ne prethode jedna drugima.
4.  I posljednje, da posvuda sve tako potpuno pobrojim i načinim opšte preglede, da mogu biti siguran da nisam ništa izostavio.

        Prethodno upućuje na činjenicu da je sama metoda više za praktičan rad nego za teoriju. U četvrtom dijelu Dekartove „Rasprave o metodu“, on logičkim slijedom zaključivanja  spoznaje: da bi se potpuno posvetio traženju istine, mora sve dotad spoznato, sve u što bi mogao i najmanje sumnjati, odbaciti kao sasvim krivo, da vidi da li će ostati u njegovom uvjerenju bilo šta što bi bilo izvan svake sumnje. Budući da nas osjetila varaju, pretpostavio je da nema stvari koja bi bila takva kakvu nam  osjetila prikazuju. „...riješio sam da pretpostavim da sve stvari koje su ikad ušle u moju svijest, isto tako nisu istinite kao ni obmane mojih snova. Ali sam odmah zatim primijetio da, dok sam htio tako misliti, da je sve krivo, nužno treba da JA, koji mislim, jesam nešto (Cogito ergo sum). I pošto mi je bilo  jasno da je ova istina: mislim, dakle jesam, (p.Š.N.) tako čvrsta i tako pouzdana da je ni najpretjeranije pretpostavke skeptika nisu u stanju uzdrmati, prosudio sam da je bez promišljanja mogu prihvatiti kao prvo načelo filozofije, koje sam tražio.“[3] Baš iz toga što je namjeravao sumnjati, bilo je evidentno da postoji. Taj oblik sumnje naziva se Dekartova metodička sumnja. Iz toga što misli, spoznao je da je supstancija kojoj je bit da misli te joj za bivanje nije potrebno mjesto, niti zavisi od bilo koje materijalne stvari, te kao takva supstancija, koja misli, on zaključuje: „Prema tome je ovo JA, tj. duša koja me čini onim što jesam potpuno različita od tijela i može se čak lakše spoznati nego tijelo, a da njega i nema ona bi ipak ostala upravo to što jest.“[4] Te dodaje: „I uočivši da mi u ovoj pretpostavci: mislim, dakle jesam, baš ništa drugo ne jamči da govorim istinu, osim da vidim vrlo jasno kako moramo postojati da bismo mislili, došao sam do uvjerenja da mogu postaviti opšte pravilo, da su stvari koje shvatamo sasvim jasno i sasvim razgovijetno potpuno istinite.“[5] Uzimajući u obzir prethodno razmišljanje o utemeljenju ideje i ideologije od „uključenih“ francuskih filozofa i definisanju istih, neophodno je istaći nekoliko konkretnijih aspekata gore navedene definicije, koji su u osnovi Evropske unije i njene transformacije od ideje do pravne i političke stvarnosti:

—       Jedna ideologija je uvijek suprotstavljena drugoj ideologiji i nastoji je potisnuti, jer teži vlastitom monopolu na mišljenje i vrednovanje, i u suštini to predstavlja smisao postojanja svake ideologije, (npr. ideološki i politički antagonizmi francuske i njemačke — pruske buržoazije).
—       Usmjerena je ka cilju da posebne interese nametne društvu kao opšte interese.
—       Osnovni pravac djelovanja je prema državnoj vlasti kao instrumentu za legalizovanje i institucionalizovanje moći.
—       Ideologija nastoji u svoju funkciju dovesti društvenu nauku i moral kako bi svoj sistem proglasila naukom i opštom moralnom normom.
—       Obavezujuća je za pripadnike društvene grupe, jer ko djeluje protiv sistema biva udaljen iz grupe.
—       Ideologija ima određene oblike konkretne organizacije (političke partije, interesne grupe i sl.).
—       Tumači i nosioci različitih ideologija tvrde da njihova ideologija nije ideologija, već nauka ili društveni moral i vrijednost. Ideologija se uvijek želi drugačije nazvati, zbog negativnih konotacija koje je dobila kroz historiju.
—       Marksisitičko tumačenje ideologije je da ona karakteriše kapitalistički svijet, da je lažna svijest za zbunjivanje proleterijata i prikrivanje eksploatacije, a da je marksizam društvena nauka.
—       Liberalističko tumačenje liberalizam ne tretira kao ideologiju, već kao vrijednost ljudskih prava i sloboda i njihovo ostvarenje u društvu.
—       Konzervativizam takođe odbacuje da je on sam ideologija, ističući da je on racionalizam, pragmatizam, tj. poimanje svijeta i društva na temeljima zdravog razuma.

Međutim, ipak ideologije, iako predstavljaju zatvorene sisteme, ne treba bukvalno shvatati, jer se one i preklapaju u sličnostima i mijenjaju. Tako osim liberalizma postoji i neoliberalizam, pored nacizma neonacizam, pored konzervativizma postoji i neokonzervativizam, itd. Ideologija ne proizilazi sama iz sebe, nego je izraz opšteg pogleda na svijet i društvo koje ima određena društvena grupa, pa se promjenama interesa grupa ili društvenih realiteta prilagođava i ideologija. Ovo je veoma vidljivo u zadnjim decenijama prošlog i početkom ovog vijeka u realizaciji Evropske unije, od ideje do pravne i političke stvarnosti.

 



Referencije


[1] Ovu, na prvi pogled teoretsku, elaborirajuću i filozofirajući digresiju pišem prevashodno iz razloga da čitaoci ovog rada imaju na umu da sve mora biti podvrgnuto metodu  sveopšteg naučnog pristupa, a posebno je to važno za pravnike koji će, praktično radeći na poslovima približavanja i priključenja, ali stvarnog, ovih naših terena Evropskoj uniji, htjeli ili ne, upotrijebiti u poslu maksimum pravničkih znanja i opštekulturnih multidisciplinarnih saznanja i maksimum razmišljanja o velikoj društvenoj grupi koja se naziva liberalni kapitalisti i o društvu koje oni tvore a koje se zove liberalni kapitalizam i Evropskoj uniji kojoj rečeno čini ideološki, organizacioni i pravni okvir.

[2] Velimir Sotirović, Živoslav Adamović, Metodologija naučno - istraživačkog rada, 2.dopunjeno izdanje, Univerzitet u Novom Sadu, Tehnički fakultet Mihajlo PupinZrenjanin, 2005. god. str. 97.

[3] Descartes, Sveučilište u Zagrebu, Zbornik JAZU, 32, 1951.

[4] Ibido.

[5] Ibido.

 



PUBLIKACIJE U DIJELOVIMA - EVROPSKA UNIJA
OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI:


4398
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (19.dio)
4392 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (18.dio)
4387
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (17.dio)
4385
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (16.dio)
4382 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (15.dio)
4380
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (14.dio)
4378
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (13.dio)
4374
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (12.dio)
4272
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (11.dio)
4369 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (10.dio)
4366
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (9. dio) 
4363
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (8.dio)
4360
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (7.dio)
4358 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (6.dio)
4356 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (5.dio)
4350 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI(4.dio)
4349
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (3.dio)
4346
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (
2. dio)
4344
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (
1.dio)



This Page is Published on November 28, 2016 in the Web Magazine „ORBUS Belgium“


Nazad na prethodnu stranicu Nazad na početak stranice Naprijed na sljedeću stranicu

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION
OTVORENE STRANICE ZA SVE PROBLEME - CRNO PO BIJELOM O SVEMU ŠTO TIŠTI
 
Napomena: Tekstovi koji vulgarno vrijeđaju: neku vjeru, navode na rasnu diskriminaciju i slično, ne dolaze u obzir.
Vaše priloge šaljite u TEXT ili HTML formatu na email: info@orbus.be
Page Construction: 28.11.2016. - Last modified:19.02.2017.
BALKAN AREA


ACTUA HOME PAGE