ORBUS Belgium TOP
Glas dijaspore
BALKAN AREA

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION

BALKAN AREA
BALKAN AREA








Šaban Nurić





ACTUA HOME PAGE





 



S E R I J A L
 

EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (3.dio)

Piše: prof. dr. Šaban Nurić



1. RAĐANJE EVROPSKE IDEJE

Ideju evropskog ujedinjenja ili Evropsku uniju, od ideje do pravne i političke stvarnosti. ne možemo smatrati isključivo idejom novijeg datuma. Ne možemo tvrditi da ta ideja pripada drugoj polovini XX vijeka. Ideja povezivanja evropskih zemalja zasnovanih na ekonomskim, političkim, strateškim, idejnim, državnim, regionalnim ili globalnim interesima postojala je i mnogo ranije. Pokušaj ujedinjenja Evrope star je koliko i sama Evropa, o čemu smo dijelom govorili u prethodnom izlaganju.

Rimska imperija je svojevremeno obuhvatala cjelokupnu do tada poznatu evropsku teritoriju.

Carstvo Karla Velikog iz ranog perioda IX vijeka kontrolisalo je veći dio Zapadne Evrope. Početak XIX vijeka poznat je po Napoleonovom carstvu, koje se prostiralo nad većim dijelom evropskog prostora.

U XX vijeku, za vrijeme Drugog svjetskog rata (1939.—1945.), Adolf Hitler je nacističkom okupacijom jedno vrijeme kontrolisao veći dio evropskog prostora, odnosno Treći rajh je bio 95% u okvirima sadašnje Evropske unije, ako isključimo okupirani dio tadašnjeg SSSR-a.

Svi napori su propali i bili bezuspješni, jer su se zasnivali na prisilnom potčinjavanju drugih naroda, umjesto na razvoju međusobne saradnje. Hronologija političke integracije evropskih zemalja potvrđuje da je vijekovima Evropa bila poprište čestih i krvavih ratova: između 1870. i 1945. godine Francuska i Njemačka su se sukobljavale tri puta, uz ogromne ljudske žrtve. Brojni evropski lideri bili su uvjereni da je ekonomsko i političko ujedinjenje jedini način da se osigura trajan mir između njihovih zemalja. Francuski ministar spoljnih poslova Robert Šuman je 1950. godine predložio ujedinjenje industrija za proizvodnju uglja i čelika u Zapadnoj Evropi. Godinu dana kasnije osnovana je Evropska zajednica za ugalj i čelik. Ova zajednica je imala šest osnivača: Belgija, Francuska, Italija, Luksemburg, Holandija i Savezna Republika Njemačka.

Moć donošenja odluka o pitanjima industrije za proizvodnju uglja i čelika u ovim zemljama prešla je u ruke nezavisnog nadnacionalnog tijela pod nazivom „Visoka uprava", čiji je prvi predsjednik bio Žan Moret. Evropska zajednica za ugalj i čelik pokazala je takav uspjeh, da je nekoliko godina kasnije ovih šest zemalja odlučilo napraviti korak dalje i integrisati i druge sektore privrede. Oni su 1957. godine potpisali Rimski ugovor, kojim je uspostavljena Evropska zajednica za atomsku energiju i Evropska ekonomska zajednica. Ovim ugovorom države članice su počele da uklanjaju trgovačke barijere i formiraju „Zajedničko tržište". Tri evropske zajednice su 1967. godine ujedinjene i od tada postoji jedna Komisija i jedan Savjet ministara, kao i Evropski parlament. Prvobitno su članovi Evropskog parlamenta birani iz parlamenata država članica, ali se od 1979. godine organizuju direktni izbori, koji pružaju mogućnost građanima država članica da glasaju za svoje kandidate. Ovi izbori se održavaju svake pete godine.


        Era političke moderne[1] predstavlja ideju povezivanja evropskih država sa ciljem zajedničke odbrane od vojne agresije. Kao prvi najznačajniji predstavnik i zagovornik stvaranja zajednice evropskih država, koje bi brinule o očuvanju evropskog mira bio je francuski vojvoda Maksimilijan de Sali (Maximillian de Sulli, 1560.—1614.). Njegova ideja se zasnivala na zajednici „kršćanskih država“ koje bi predvodila Francuska.

        Za razvoj ideje evropskog ujedinjenja značajan doprinos dao je i Sen-Pjer (Charles-Irenee Castel de Saint-Pierre, 1658.—1743.), Francuz demokratskog opredjeljenja, koji se snažno protivio apsolutizmu Luja XIV. Sen-Pjer je tvorac ideje poznate kao „federativna zajednica nezavisnih evropskih država“. U svojoj ideji je otišao toliko daleko da je razvio projekat Evropske republike, koji bi stabilnost evropske zajednice obezbijedio stvaranjem institucije kao što je savezni parlament.

        Veliki značaj ovoj ideji davali su još neki Francuzi, politički vizionari, o čemu govori i podatak da je pravnik francuskog porijekla Šarl Monteskije (Charles-Louis de Secondat Montesquieu, 1689.—1775.), štampao 1734. godine dokument čiji je sadržaj bio zasnovan na ideji ujedinjenja Evrope. Taj dokument je nosio naslov “Razmišljanje o evropskoj univerzalnoj monarhiji“.

        Kada govorimo o spisima koji govore o evropskom ujedinjenju, neophodno je pomenuti i spis Žan Žaka Rusoa (Jean-Jacques Rousseau, 1712.—1778.) pod nazivom: „O Federaciji kao sredstvu koje kombinuje korist malih republika sa velikim državama“.

        Francuski filozof, socijal-utopista, Sen-Simon (Claude-Henry de Rouvroy Sain Simon, 1760.—1825.), predstavio je ideju ujedinjenja Evrope na osnovama sporazuma između Francuske i Engleske. U svojoj ideji predstavljao je koncept stvaranja zajedničkog parlamenta. Dalja karakteristika njegove ideje je monarhistički oblik vladavine, u kojem se ne bi ukinule evropske nacije. Ulogu vrhovnog organa imao bi dvodomni Evropski parlament čije odluke bi priznavali nacionalni parlamenti i nacionalne vlade. Karakteristika ove ideje je što bi u donji dom Parlamenta bili birani predstavnici iz naučnog i poslovnog svijeta, što bi upravo značilo, da bi upravljanje Evropom bilo povjereno stručnim ljudima. Za Sen Simonovu doktrinu možemo reći da je nagovijestila načela evropskog ujedinjenja XX vijeka.

        Zagovornik ideje evropskog ujedinjenja bio je i francuski književnik Viktor Igo (Victor Igo, 1802.—1972.), koji je 1855. godine napisao: „Naš kontinent će biti država jednog naroda. Neće biti granica, ni carina, ni zabrana, biće samo slobodnog kretanja roba i ljudi“. Takođe, njegovo vizionarstvo poznato je i po isticanju potrebe stvaranja jedinstvenog evropskog novca.

        Da u razvoju ideje evropskog ujedinjenja nisu samo učestvovali Francuzi, svjedoči i spis njemačkog filozofa Imanuela Kanta (Immanuel Kant, 1724-1804), poznat pod naslovom, „Ka vječnom miru“ u kojem je izložen koncept „federalnog organizovanja ujedinjene Evrope“. Takva Evropa, treba da se temelji na principima građanskog ustava koji u svakoj državi treba da je republikanski, te međunarodnom pravu koje treba da se zasniva na federalizmu slobodnih država.

        Isto tako, potrebno je spomenuti i italijanskog političara Đuzepea Macinija (Giuseppe Mazzini, 1805.—1872.), koji je bio osnivač pokreta „Mlada Evropa“. Njegova ideja ujedinjenja Evrope, zasnivala se na bratstvu i solidarnosti evropskih naroda.


2. EVROPSKA UNIJA — OD UTOPIJE DO STVARNOSTI

Ugovor iz Mastrihta je 1992. godine uveo nove oblike saradnje između vlada država članica, naprimjer u vezi sa pitanjima odbrane ili oblasti pravosuđa i unutrašnjih poslova. Dodajući ovu međudržavnu saradnju već postojećem sistemu „Zajednice", Ugovorom iz Mastrihta kreirana je Evropska unija.

   Ekonomska i politička integracija između država članica Evropske unije znači da ove zemlje moraju donijeti zajedničke odluke o brojnim pitanjima. One su morale razviti zajedničku politiku u mnogim poljima — od poljoprivrede do kulture, od potrošačke politike do konkurencije, od pitanja zaštite okoline i izvora energije do transporta i trgovine. Na samom početku, fokus je bio usmjeren na zajedničku ekonomsku politiku, kada je riječ o uglju i čeliku i zajedničku agrarnu politiku. Druge politike su donošene s vremenom i u skladu s konkretnim problemom. Neki ključni ciljevi politike izmijenjeni su u svjetlu novih okolnosti. Naprimjer, cilj agrarne politike nije više da se, što je moguće jeftinije, proizvede što više prehrambenih proizvoda.

Danas je cilj pomoći poljoprivrednim proizvođačima da koriste metode po kojima će uzgajati zdravu i visoko kvalitetnu hranu i koje će štititi okolinu od zagađenja. Pitanje zaštite okoline danas je dio svih politika koje donosi Evropska unija. Odnosi Evropske unije sa ostatkom svijeta takođe su postali veoma značajni. Evropska unija pregovara o glavnim trgovačkim sporazumima i sporazumima o pružanju pomoći drugim zemljama i razvija zajedničku spoljnu i bezbjednosnu politiku.

Prošlo je dosta vremena dok su države članice uspjele ukloniti sve trgovačke barijere i zamijeniti vlastito „zajedničko tržište" za istinski jedinstveno tržište na kojem se roba, usluge, ljudi i kapital mogu slobodno kretati. I pored toga što još postoje neke oblasti u kojima se mora odraditi nedovršeni posao, kao što je, naprimjer, kreiranje jedinstvenog tržišta finansijskih usluga, jedinstveno tržište je službeno formirano krajem 1992. godine. Tokom 90-tih godina prošlog vijeka, za ljude je postalo veoma lako da se kreću širom Evrope, s obzirom na to da su pasoši i carinske kontrole ukinute na gotovo svim unutrašnjim granicama Evropske unije. Jedna od posljedica je veća mobilnost njenih građana. Naprimjer, od 1987. godine više od milion mladih Evropljana studiralo je u inostranstvu zahvaljujući podršci Evropske unije.

   Evropska unija je 1992. godine donijela odluku o formiranju Ekonomske i monetarne unije (EMU), koja je uključivala i uvođenje zajedničke evropske valute pod upravom Evropske centralne banke. Jedinstvena valuta — evro — postala je realnost 1. januara 2002. godine, kada je dvanaest od petnaest država članica zamijenilo nacionalne valute novčanicama i kovanicama evra, i to: Austrija, Belgija, Finska, Francuska, Grčka, Irska, Italija, Luksemburg, Holandija, Njemačka, Portugal i Španija. Evropska unija je „porasla" kroz uspješan prijem novih članica. U početku, kada je 1957. godine osnovana Evropska zajednica uglja i čelika, preteča današnje Evropske unije bila je sastavljena od šest zemalja — Belgija, Francuska, Italija, Luksemburg, Holandija i Njemačka. Potom je uslijedilo šest uspješnih proširivanja:

1.    1973. — Danska, Irska i Velika Britanija,
2.    1981. — Grčka,
3.    1986. — Portugal i Španija,
4.    1995. — Austrija, Finska i Švedska
5.    2004. — Češka Republika, Estonija, Kipar, Letonija, Litvanija, Mađarska, Malta, Poljska, Slovačka i Slovenija
6.    2007. — Bugarska i Rumunija su pristupile Uniji
7.    2013 i Hrvatska je pristupila Uniji.

Makedonija i Turska su počele pregovore o članstvu 2005. godine. Na Evropsku uniju otpada 20% svjetske trgovine i 25% svjetskog bruto proizvoda. Unija, takođe, pruža 55% ukupne svjetske razvojne pomoći, a preko pet miliona građana EU živi u nekoj drugoj članici Unije koja nije njihova matična zemlja. Kako bi se osigurao nastavak djelotvornog funkcionisanja i nakon proširenja, Evropskoj uniji je bio potreban jednostavniji sistem donošenja odluka, te su Ugovorom iz Nice uspostavljena nova pravila, koja su se odnosila na veličinu institucija Evropske unije i način na koji one treba da rade.
 



Evropska unija (EU 28)[2]
 

Referencije

[1] Politička moderna počinje u XV vijeku. Drugo razdoblje političke moderne završava se u XIX vijeku.
[2] Wikipedia, 28.04.2016., 18:00.

 



PUBLIKACIJE U DIJELOVIMA - EVROPSKA UNIJA
OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI:


4398
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (19.dio)
4392 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (18.dio)
4387
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (17.dio)
4385
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (16.dio)
4382 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (15.dio)
4380
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (14.dio)
4378
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (13.dio)
4374
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (12.dio)
4272
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (11.dio)
4369 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (10.dio)
4366
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (9. dio) 
4363
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (8.dio)
4360
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (7.dio)
4358 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (6.dio)
4356 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (5.dio)
4350 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI(4.dio)
4349
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (3.dio)
4346
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (
2. dio)
4344
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (
1.dio)



This Page is Published on December 04, 2016 in the Web Magazine „ORBUS Belgium“


Nazad na prethodnu stranicu Nazad na početak stranice Naprijed na sljedeću stranicu

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION
OTVORENE STRANICE ZA SVE PROBLEME - CRNO PO BIJELOM O SVEMU ŠTO TIŠTI
 
Napomena: Tekstovi koji vulgarno vrijeđaju: neku vjeru, navode na rasnu diskriminaciju i slično, ne dolaze u obzir.
Vaše priloge šaljite u TEXT ili HTML formatu na email: info@orbus.be
Page Construction: 04.12.2016. - Last modified:19.02.2017.
BALKAN AREA


ACTUA HOME PAGE