ORBUS Belgium TOP
Glas dijaspore
BALKAN AREA

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION

BALKAN AREA
BALKAN AREA








dr.Šaban Nurić



ACTUA HOME PAGE





 



S E R I J A L

 

EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (8.dio)

Piše: prof. dr. Šaban Nurić



Nove inicijative


1. Odlaskom sa vlasti De Gola, otvorila se nova mogućnost za članstvo Velike Britanije. Njemačka je stvarala povoljnu klimu za prijem Velike Britanije, a nasljednik De Gola, Pompidu, imao je elastičniji stav o ovom pitanju. Zajednica se 1973. godine proširuje na Britaniju, Dansku, Irsku. Vlada Norveške na referendumu nije dobila većinsku podršku naroda i nije pristupila Zajednici. Velika Britanija je s jedne strane, zbog ekonomskih razloga, bila prinuđena da uđe u Zajednicu, ali je bila i rezervisana zbog posebnih odnosa sa SAD i velikih izdvajanja za budžet Zajednice. Već 1974. godine Velika Britanija je tražila djelimičnu reviziju svog statusa u smislu izdvajanja za budžet Zajednice, britansko budžetsko pitanje (British Budgetary Question–BBQ). Međutim, strateški interes krupnog kapitala (povećanje profita) i interes države (veća zaposlenost) opredijelili su pozitivan odnos Velike Britanije prema integracijama. Organizacija EFTA promijenila je funkciju i ugovorom sa Zajednicom obezbijedila povlašćen odnos, osim u oblasti poljoprivrede. Novim proširenjem, Zajednica je narasla na 255 miliona ljudi i imala devet država.

2. Njemačka napušta „Holštajnovu“ doktrinu, po kojoj neće uspostavljati diplomatske odnose sa državama koje su priznale Istočnu Njemačku. Napuštanjem navedene doktrine, Njemačka se, osim postojećih integracija, strateški opredjeljuje i prema Srednjoj i Istočnoj Evropi. Njemačka postaje ekonomski dominantna i njoj odgovora što veće tržište i konkurencija. Skok cijena nafte 1973. godine stvorio je problem u Zajednici. Francuska i Britanija bile su za opciju političkih ustupaka arapskim zemljama prema problemu Bliskog istoka, u zamjenu za stabilne cijene nafte. Njemačka je predlagala politiku štednje.

3. Francuski predsjednik Žiskar d’ Esten predložio je da se samiti šefova vlada i država institucionalizuju kroz Evropski savjet (čine ga predsjednici vlada, a Francuska i Finska šalju predsjednike država). Na samitu u Parizu 1974. godine stvoren je Savjet, i prvo zasjedanje bilo je u Dablinu 1975. godine. Savjet postiže dogovor o politici ravnomjernog regionalnog razvoja.

4. Jedna od značajnih odluka bila je da se poslanici u Evropski parlament biraju na neposrednim izborima, za razliku od dotadašnjeg delegatskog sistema.

5. Usaglašeno je i da Tindemans (Belgija) pripremi jedan izvještaj o mogućnostima stvaranja Evropske unije. Tindemans je predlagao nekoliko elemenata:

zajedničku spoljnu politiku,
zajedničku industrijsku, socijalnu i politiku prema građanstvu,
monetarnu i ekonomsku uniju,
jačanje ovlaštenja ustanova zajednica.[1]

Izvještaj nije prihvaćen, jer nije još bilo realno da se sa pozicija nacionalne suverenosti pređe na poziciju funkcionalne povezanosti, pa su:

1. Genčer i Kolombo (Njemačka i Italija) 4. novembra 1981. godine ponovo pokrenuli pitanje političke unije u oblastima spoljnih poslova, bezbjednosti i kulture. Predloženo je i preispitivanje većinskog odlučivanje u Savjetu ministara. Dogovoreno je da se formira jedan organ, koji bi predstavljao bolju vezu zajednica sa Parlamentom. Svečanom deklaracijom o Evropskoj uniji u Štutgartu 20. juna 1983. godine, Evropski savjet je prihvatio navedenu inicijativu. Na ovom samitu usvojen je izgled zastave. Na sastanku Savjeta u Fontenblou juna 1984. godine, formiran je ad hoc Komitet Dooge, čiji je zadatak bio da izradi prijedlog rješenja dalje institucionalne političke saradnje.

2. Predsjednik Komisije Roj Dženkins 1977. godine ojačao je ulogu Komisije u aspektima: ustanovljeno je pravo predsjednika Komisije da učestvuje na ekonomskim samitima država članica u ime Komisije i ojačan je međunarodni subjektivitet zajednica.

3. Postojali su problemi rasta inflacije zbog visokih cijena nafte, pad konkurentnosti, deficit u bilansima plaćanja, pad monetarnih rezervi, tako da je rješenje bilo u jedinstvenoj obračunskoj jedinici, kao preteči jedinstvene valute. Takođe je bio problem „lutajućeg“ kapitala, koji se „selio“ iz jedne u drugu državu. S obzirom na to da jedinstvena monetarna unija još nije bila realna, predloženo je uvođenje jedinstvene obračunske jedinice (EKI), koja bi ublažila veću fluktuaciju kurseva. Novi problem je nastajao u socijalnoj sferi zbog porasta stope nezaposlenosti, koja je povećana na 16 miliona. Prijedlog je usvojen i evropski monetarni sistem je počeo da funkcioniše 1979. godine, a Velika Britanija se u ovoj fazi etabliranja evropske obračunske valute nije priključila sistemu. EMS je obuhvatao pitanja:

obračunska jedinica,
kursevi i promjene,
mehanizmi intervencija,
kreditni mehanizmi.[2]

Liberalizacijom svjetske trgovine GATT, zajednice proširuju u svim aspektima ekonomsku saradnju i na druge regione i zaključuju trgovinske ugovore, čime stabilizuju svoju ekonomiju:

1. Ugovori sa državama Magreba 1976. godine (Alžir, Tunis, Maroko),
2. Ugovori sa zemljama Mašrika (Egipat, Sirija, Liban, Jordan) 1977. godine,
3. Ugovor sa Izraelom 1975. godine,
4. Ugovor sa Jugoslavijom 1980. godine,
5. Ugovor sa Šri Lankom 1975. godine,
6. Ugovori sa Bangladešom i Pakistanom 1976. godine,
7. Ugovor sa Indijom 1981. godine, kao i državama ASEANA,
8. Ugovor sa Urugvajem 1973. godine,
9. Ugovor sa Meksikom 1975. godine,
10. Ugovor sa Brazilom 1980. godine,
11. Ugovor sa zemljama Andskog pakta 1983. godine,
12. Ugovori iz Lomea, obuhvatili su 66 zemalja u razvoju.[3]

Zakon kapitala kroz sistemski rast tražnje nameće zajednicama sklapanje ugovora i širenje tržišta, čime se i proširenje novim članicama uklapa u opšte integracije. Grčka je početkom šezdesetih godina izrazila namjeru za članstvo, aplicirala je 1975. godine i pristupila 1981. godine. Na samitu u Parizu je usaglašeno da se pristupi prelasku Zajednice u Uniju po fazama. Izvještaj o elementima za stvaranje Unije poznat je kao Tindemansov izvještaj (belgijski ministar spoljnih poslova u to vrijeme). Na zasjedanju Evropskog vijeća 1983. godine predložen je plan za stvaranje Unije u formi deklaracije. Formiran je ekspertski tim na čelu sa Spinelijem, koji je 1984. godine Parlamentu predložio ugovor o stvaranju Unije na federalističkim osnovama. Ponuđeni akt je sadržajno prihvaćen, ali nije pravno usvojen. Karakterističan je bio princip konkurentske nadležnosti Zajednice ako neka država ne može da postigne određene ciljeve. Onda to može Zajednica.

Bez obzira na proširenje tržišta, uočavala se nužnost uklanjanja svih bescarinskih barijera na zajedničkom tržištu, a, s druge strane, Velika Britanija je ponovo aktualizovala pitanja budžeta. Sredstva od poljoprivrede i carina koja su punila budžet smanjivala su se, prema CAP-u i drugim programima, a troškovi administracije su rasli. Procijenjeno je da treba uvesti porez na dodatnu vrijednost koji pruža fiskalnu, a time i budžetsku sigurnost. Velikoj Britaniji je učinjen ustupak da joj se vraća iz budžeta 66% razlike između njenog doprinosa po osnova PDV i njene podrške troškovima budžeta.

U petoj fazi /UJEDINJENJE/ od 1985. do 1993. godine je proces stvaranja Evropske unije. Na samitu u Milanu 1985. godine, na prijedlog Komisije prihvaćeno je uklanjanje 300 barijera na unutrašnjem tržištu, „Bijela knjiga” (“White Paper“), i ovaj proces je trajao sve do 1992. godine. U junu 1985. godine potpisani su šengenski sporazumi, kojima je otvoren proces ukidanja kontrola na unutrašnjim granicama. U januaru 1986. godine, u Zajednicu su primljene Portugal i Španija, pa je broj članica povećan na dvanaest. Ovaj period evropskih integracija karakterističan je po padu dolara. S obzirom na to da je dolar bio osnovna rezervna valuta, države su imale značajne rezerve koje su zbog kamata držale u američkim bankama. Sjedinjene Države su zbog ovakve količine dolara u svojim bankama poboljšale platni bilans i održavale deficite u trgovinskim odnosima. Ako država ostvari trgovinski suficit sa SAD, ona višak dolara pohranjuje u američke banke. Viškovi fondova iz svijeta uvećavali su kreditnu bazu, a pošto su plaćane kamate na ta sredstva, banke su morale dalje plasirati ta sredstva i namirivati kamate (plasiranje „netraženih“ kredita). Količina novca za „netražene” kredite prevazilazila je potrebe privrede, pa je država zaduživanjem na domaćem tržištu stvarala potrebu za novcem, za kreditima, a opet, ovi krediti imali su svoju kamatu. Dugovi su se uvećavali, i sa njima kamate, i zaduživanje je raslo dok nije dostiglo gornju granicu otplate. Dugovanja su uvećavala kamate, kamate su uvećavale troškove poslovanja, troškovi poslovanja gušili su profit, nove investicije i proizvodnju.[4] Da bi se izbjegao krah cijelog sistema „spekulativnog“ kapitala, uvedene su mjere visokih kamatnih stopa u američkim bankama, što je privuklo domaći i inostrani kapital koji je bio izvan SAD-a. Došlo je do velikog priliva dolara u SAD zbog velikih kamata — „dolari bez robnog pokrića“ — što je dalo impuls rastu privrede i investiranju. Došlo je do multiplikativnog efekta po dohodak, “emisija dolara nije uvećavana, ali se masa uvećala pristizanjem dolara iz svijeta u američke banke”. Spekulativni kapital, „novac bez pokrića robe“, relativno brzo je pokriven tako što se viškovima dolara kupovala roba u inostranstvu, zatim prodavala na tržištu SAD, a zatim za ostvareni (uvećani) novac opet kupovala roba u inostranstvu, pa sve ukrug od nekoliko ciklusa, dok se „pozajmljeni“ novac ne uveća za sumu od početne mase. Na samitu u Luksemburgu 17. februara 1986. godine, donesen je akt o evropskom jedinstvu, Single European Act-SEA. Akt je potpisan u periodu od 17. do 28. februara 1986. godine u Luksemburgu i Hagu, a stupio je na snagu 1. jula 1987. godine. Specifičnost akta je što je sadržavao dispozicije za ekonomsku zajednicu i političku saradnju, dajući unaprijed projekat Unije i precizirajući čitav spektar postupaka i integracije:

1. institucionalizovao je Evropski savjet,
2. proširio polje odlučivanja kvalifikovanom većinom u Savjetu ministara,
3. ustanovio je procedure saradnje između Parlamenta i Savjeta,
4. dodijelio Parlamentu pravo suodlučivanja i zajedničkog odlučivanja,
5. generalizovao je princip delegiranja izvršne nadležnosti od strane Savjeta prema Komisiji,
6. predvidio osnivanje suda prve instance. U cjelini, akt je sistematizovao i proširivao komunitarne aktivnosti. Akt o evropskom jedinstvu je sadržavao zajedničke politike u aspektima:

a. evropsko unutrašnje tržište sa garancijom slobode kretanja kapitala, ljudi, usluga i robe,
b. zajednička privredna politika,
c. saradnja na poljima istraživanja, tehnologije i zaštite životne sredine,
d. socijalna politika,
e. regionalna politika,
f. privredni razvoj kao cilj zajednice,
g. unutrašnje tržište, prostor bez unutrašnjih granica.[5]

Međutim, i pored novih jedinstvenih sadržaja u oblasti politike i odlučivanja, reforme su realizovane sporije u oblasti političke unije i odlučivanja, pa se zajednica posvetila ekonomskim pitanjima, tj. oblasti u kojoj je već postojala saglasnost i zajednički interes. Na sastanku Evropskog savjeta u Hanoveru juna 1988. godine, formiran je komitet na čelu sa predsjednikom komisije Žakom Delorom (Delorov komitet) sa zadatkom da ispita mogućnost stvaranja tržišne i monetarne unije. Na ovom samitu razmatran je i program ostvarivanja 300 mjera za uspostavljanje jedinstvenog tržišta iz Bijele knjige. Na sastanku Evropskog savjeta u Briselu 27. juna 1989. godine prihvaćen je „Delorov paket“, koji je uključivao nove aktivnosti u evropskim integracijama. Osnovni pravci novih aktivnosti bili su:

institucionalne reforme evropskog sistema centralnih banaka, sa projekcijom da se ova reforma završi do početka 1994. godine;
jačanje Zajednice kao naddržavne organizacije, a Evropski parlament je počeo sa konstituisanjem na neposrednim izborima, tako da je uz Komisiju postao drugi nadnacionalni organ.[6]

Na samitu Zajednice u Madridu 1989. godine bilo je aktuelno pitanje socijalne politike i prava, kao posljedica stvaranja jedinstvenog tržišta. Iako je Povelja o socijalnim pravima proizilazila iz realnih potreba i procesa evropskih integracija, Velika Britanija se protivila njenom usvajanju (zbog politike Konzervativne partije), tako da ova država tada nije pristupila Socijalnoj povelji. Na ovom samitu razmatran je izvještaj Delorove komisije o pravcima integracija u stvaranju monetarne unije i odlučeno je da se nova jedinstvena valuta nazove euro.[7] Na samitu Zajednice u Dablinu, aprila 1990. godine, pod predsjedavanjem Njemačke, intenziviraju se procesi Unije, a na narednom samitu, takođe u Dablinu, iste godine, postignuta je saglasnost o potrebi i o osnivanju međuvladine konferencije IGC (Intergovernmental Conference), radi stvaranja političke unije, a takođe su dogovorene aktivnosti IGC radi stvaranja monetarne unije. Na samitu Evropske zajednice u Rimu decembra 1990. godine, zakazane su međuvladine konferencije i o političkoj i o monetarnoj, uniji koje su nakon višemjesečnog rada usaglasile osnovni ugovor Unije.

Šesta faza /PROŠIRENJE I REFORME INSTITUCIJA/ od 1992. do 2008. godine, je Ugovor iz Mastrihta 7. februara 1992. godine, koji je stupio na snagu 1993. godine. U Mastrihtu je Evropski savjet od 9. do 11. decembra 1991. godine usaglasio akt Ugovor o Evropskoj uniji, (The treaty of European Union), koji je potpisan 7. februara 1992. godine, a stupio je na snagu 1. januara 1993. godine. Ovim ugovorom je označeno novo razdoblje funkcionisanja Evrope, stvorena je ekonomsko-monetarna unija, organi Unije su dobili na važnosti i otvoren je proces daljeg proširenja novim članicama. Dogovoreno je osnivanje Evropske centralne banke, kao zajedničke monetarne institucije. Ugovor je ratifikovan 12. oktobra 1993. godine, iako je na referendumu u Danskoj većina stanovništva bila protiv Unije. Ugovor iz Mastrihta postao je osnovni konstitutivni akt Unije, kao političke zajednice koja objedinjava sve do tada postignute vrijednosti i odredila nove pravce integracija kroz tri stuba (Pillars of the European Union):

1. Carinska unija, jedinstveno tržište, monetarna unija, ECSC, EEZ, Euroatom, poljoprivreda i sve do tada postignute zajedničke vrijednosti iz tri evropske organizacije — STUB POSTIGNUTOG NASLIJEĐA (acquis communautaire);
2. Zajednička spoljna i odbrambena politika, BEZBJEDNOSNI STUB;
3. Pravosuđe i unutrašnji poslovi, PRAVNI STUB.

Takođe su Ugovorom iz Mastrihta definisani osnovni elementi koji će činiti stabilnu Uniju:

1. Proširivanje komunitarizma u sferama: industrijska politika, transevropske transportne mreže, zaštita potrošača, obrazovanje, profesionalno usavršavanje, kultura i javno zdravlje. Uveden je princip supsidijarnosti (donošenje odluka bliže građanima i nižim nivoima vlasti, ali nadležnost može preuzeti i Unija kada se ostvare elementi neophodnosti i primjerenosti).
2. Jačanje funkcije Evropskog parlamenta, proširivanje njegove zakonodavne funkcije, jačanje uloge u oblasti budžeta i pravo odlučivanja u izboru organa.
3. Bliska saradnja članica u oblasti pravosuđa i unutrašnjih poslova - TREĆI STUB, naročito u oblastima politike azila, regulative prelaska spoljnih granica članica, imigraciona politika, politika državljanstva, borba protiv toksikomanije, suzbijanje međunarodnih prevara, saradnja sudova u krivičnoj i građanskoj oblasti, carinska saradnja, policijska saradnja, borba protiv terorizma, međunarodnog organizovanog kriminala, borba protiv rasizma i ksenofobije.
4. Zajednička spoljna i bezbjednosna politika, u smislu definisanja zajedničkog identiteta u međunarodnim odnosima, zajedničke bezbjednosti - DRUGI STUB.
5. Evropsko državljanstvo, kao dio zaštite i ostvarivanja ljudskih prava. Državljanin bilo koje države ima pravo glasanja i učešća na opštinskim i evropskim izborima, ako se nađe na teritoriji druge države koja nije njegova matična. Isto tako, državljani uživaju diplomatsku i konzularnu zaštitu bilo koje države članice kada se nađu u trećim zemljama, u kojima njihova matična država nema diplomatsko predstavništvo. Imaju pravo ulaganja žalbi i peticija ombudsmanu koga imenuje Evropski parlament. Državljanstvo koje se ostvaruje na cijelom području Unije ne znači negiranje nacionalnih državljanstava, niti su nacionalna državljanstva smetnja regulisanju ovog pitanja na nivou Unije. Evropski relacioni sistem funkcionisanja ima specifičan kapacitet obuhvaćanja naizgled protivurječnih elemenata, jer se radi o svojevrsnoj dijalektici u okviru funkcionisanja sistema - funkcionalna dijalektika.
6. Ekonomska i monetarna unija EMU (Economic and Monetary Union). Ekonomska i monetarna unija su bile temeljne zajednice, bez kojih politička unija nije bila moguća. Od 1988. godine kroz poznate aktivnosti

Delorovog komiteta i institucije Zajednice, odvijaju se procesi stvaranja ekonomske i monetarne unije u tri faze:

a) U prvoj fazi od 1990. do 1993. godine, usaglašen je cilj potpune slobode kretanja kapitala, tijesna saradnja u oblasti ekonomskih politika i uža saradnja nacionalnih centralnih banaka.
b) U drugoj fazi, od 1994. do 1998. godine, usaglašen je cilj harmonizacije ekonomskih i monetarnih politika u svrhu stabilnosti cijena i javnih finansija.
c) U trećoj fazi, nakon 1999. godine, usaglašeno je osnivanje Evropske centralne banke i jedinstvene valute.

Predviđeni i usaglašeni ciljevi su ostvarivani tako da je jedanaest zemalja 1. januara 1999. prihvatilo EVRO kao jedinstvenu valutu i zadovoljilo kriterije ekonomske konvergentnosti. Grčka se pridružila 2001. godine i uvela EVRO. Navedeni kriteriji ostali su na snazi u okviru ugovora o pridruživanju Uniji, naročito u fazi Pakta stabilizacije i pridruživanja (Stability Pact for South Eastern Europe):

deficitarni budžet mora biti manji za 3% od unutrašnjeg bruto proizvoda,
bruto javni dug ne može prelaziti 60% bruto nacionalnog proizvoda,
inflacija ne može prelaziti više od 1,5% u odnosu na inflaciju u tri države članice koje postižu najbolje rezultate u stabilnosti cijena,
monete koje će najmanje dvije godine poštovati uobičajene marže fluktuacije predviđenih evropskim monetarnim sistemom,
visina kamata na dugoročne kredite ne može prelaziti više od 2% visine u tri države koje imaju najbolje rezultate u stabilnosti cijena.

Danska i Velika Britanija su zadržale klauzulu o izuzetku da još ne prelaze na EVRO i da mogu preći kada to zažele, pod uslovom da se pridržavaju pet uslova ekonomske konvergencije. Danska je referendumom od 28. septembra 2000. godine odbila da pristupi monetarnoj uniji.

7. Stvoren je kohezioni fond (Cohesion Fund) putem koga se vrši transfer dobara iz bogatijih u siromašnije zemlje.
8. Zajednička saradnja na ostvarivanju Socijalne povelje (Social charter) iz 1989. godine u oblasti zdravstva, socijalnog osiguranja, informisanja, radnih prava.
9. Ojačavanje nadležnosti institucijama, Parlamentu (uvećavanje ovlaštenja), Komisiji (uvećanje mandata sa 4 na 5 godina), Evropskom sudu (proširena nadležnost i na sporove između evropskih i nacionalnih zakona. pri čemu supremaciju imaju evropski zakoni).

Nakon Mastrihta, Uniji su pristupile Austrija, Švedska i Finska 1995. godine. Stvorena je zajednička spoljna politika, evropsko državljanstvo i usaglašeno djelovanje u oblasti bezbjednosti i pravosuđa. U procesima dalje integracije Unije, na zasjedanju Evropskog savjeta u Kopenhagenu 1993. godine usaglašena je politika prijema zemalja iz Istočnog bloka i definisani su kriteriji po kojima se trebaju odvijati tranzicioni procesi u tim zemljama (Copenhagen criteria).

1. Geografski kriteriji

- da država bude teritorijalno u geografskom prostoru Evrope cijelom teritorijom ili jednim dijelom.

2. Političko-pravni kriteriji:

vladavina prava,
demokratski politički sistem
zaštita ljudskih prava i osnovnih sloboda
zaštita manjina.

3. Privredni kriteriji:

funkcionisanje tržišne privrede,
sposobnost da se izdrži pritisak tržišta unutar Evropske unije.

4. Ostali kriteriji:

prihvatanje ciljeva političke Unije i ciljeva ekonomske i monetarne Unije,
prihvatanje zajedničkih vrijednosti i zajedničkog naslijeđa (acquis communautaire),
sposobnost upravnih i pravosudnih struktura za ostvarivanje zajedničkih vrijednosti.

Novi ugovor usaglašen je u Amsterdamu 16. i 17. juna 1997. godine, a stupio je na snagu 1. maja 1999. godine. Unija je dobila nove nadležnosti u oblasti unutrašnje politike i dodato je novo poglavlje za oblasti vize, azil, doseljenje i druga pitanja u vezi s kretanjem lica. Ojačana je nadležnost Parlamenta, u smislu da može uložiti veto na širi krug oblasti. Usaglašeno je da, u situaciji kada Unija ima više od 20 članica, treba održati novu konferenciju o institucionalnim reformama Unije. Određena pitanja ostala su sporna i nije usaglašena politika, kao što su: smanjenje broja evropskih komesara, reforma u raspodjeli glasova u Savjetu ministara, a ova pitanja su ostavljena za kasnije. Bez obzira na neslaganja o reformi institucija, usaglašena je politika u drugim oblastima:

a. politike bezbjednosti i pravosuđa su sa nivoa međudržavne saradnje podignute na komunitarni nivo,
b. most Zajednice (Community Bridge), (prevođenje nadležnosti iz trećeg stuba u prvi komunitarni stub),
c. države mogu napredovati i razvijati se samostalno i odvojeno, ali u granicama zajedničke politike, da samostalni razvoj ne ugrožava zajedničke politike,
d. jačanje zajedničke politike u oblasti socijalnih prava, zaposlenosti,
e. princip zajedničkog odlučivanja i suodlučivanja i proširenje oblasti primjene,
f. jačanje prava evropskog građanstva.

Pred Unijom se nalazilo strateško pitanje proširenja na Istočnu Evropu i prijem u članstvo Unije bivših socijalističkih zemalja. S obzirom da nisu usaglašene reforme institucija, Italija, Francuska i Belgija su na samitu u Kardifu, juna 1988. godine predložile klauzulu da se proširivanje Unije može odvijati bez prethodne reforme institucija. Ugovorom iz Nice 11. decembra 2000. godine, potpisanog 26. februara 2001. godine, Unija je nastojala da prevaziđe mimoilaženja oko reforme institucija koja su bila prisutna u Amsterdamu. Usaglašen je institucionalni okvir, u kome će se odvijati proces pridruživanja novih članica. Osim pridruživanja, Unija se bavila svojim unutrašnjim pitanjima organizacije i funkcionisanja. Elementi usaglašenog okvira bili su:

1. Glasanje kvalifikovanom većinom: sudska saradnja u oblasti građanskih prava (bez porodičnog),
2. Glasanje kvalifikovanom većinom (primjena od 2004. godine), kontrola spoljnih granica, boravak državljana trećih zemalja,
3. Glasanje konsenzusom: porezi, zdravstvo, osiguranje, kultura, obrazovanje,
4. Evropska komisija se reformiše tako što će tri velike države, Njemačka, Velika Britanija i Francuska, ukinuti svog drugog komesara u Komisiji iz 2005. godine, a sastav Komisije će biti ograničen kada Unija bude imala više od 20 članova.
5. Princip “pojačane saradnje” podrazumijeva da u njemu ne može biti korišten veto. Ako osam država smatra da u nekoj oblasti treba pojačati saradnju, tada nema veta i onemogućavanja inicijative. U ugovoru iz Amsterdama bila je predviđena kvalifikovana većina za pojačanu saradnju.

Usaglašena je Socijalna agenda, koja obuhvata program akcija za harmonizaciju zakonodavstva država u socijalnoj oblasti u procesu pridruživanja. Usaglašeno je osnivanje Agencije za hranu. Takođe je usaglašena Povelja o osnovnim pravima koja objedinjuje:

građanska,
politička,
ekonomska,
socijalna prava.

Usaglašeni su Statut evropskog preduzeća, politika sprečavanja nasilja na fudbalskim utakmicama i stvaranje evropskih odbrambenih snaga. U procesu izgradnje Evropske zajednice i definisanja osnovnih ekonomskih, političkih i bezbjednosnih pitanja kroz navedene ugovore, bila su prisutna dva osnovna pravca izgradnje Zajednice/Unije:

4. Izvršena je preraspodjela glasova u Komitetu ministara, u svrhu jačanja pozicije većih i značajnijih članova Unije.
5. Određen je konačan broj mjesta u Parlamentu (752) i izvršene su neke promjene kod suda pravde i Evropske centralne banke.[8]

Procesu integracija u kontinuitetu postao je osnovni problem prirode njene organizacije, da li da dominira princip stvaranja nadnacionalnih institucija ili princip postepene integracije na funkcionalnim osnovama. Jedan od pristupa se odnosio na federalistički pristup u smislu da Evropska zajednica bude nadnacionalna organizacija u kojoj bi se države odrekle znatnog dijela suverenosti. Institucije Unije bi funkcionisale kao savezne institucije super-države, a državne institucije članica bi bile u formi federalnih jedinica u toj državi. Drugi pristup bio je funkcionalistički, koji je podrazumijevao postepeno integrisanje po određenim pitanjima. Prvo bi se integrisao onaj dio koji je nesporan, zatim sljedeći, i tako u fazama, dok se ne bi postigao konačni cilj u vidu ukupne harmonizacije Zajednice u svim bitnim pitanjima.

Supernacionalne organizacije ne bi nastale nametanjem modela, nego bi se izgrađivale u prirodnom procesu zajedničkih usaglašavanja. Iz suprotstavljenosti navedenih pristupa nastao je treći, kompromisni, koji možemo nazvati međudržavno usaglašavanje na osnovu konsenzusa. Države zadržavaju suverenost i subjektivitet, ali istovremeno preuzimaju obavezu da izgrađuju i ostvaruju zajedničku politiku i ciljeve. S obzirom na to da su politička pitanja bila (a i danas su) sporna, Zajednica se fokusirala na izgradnju ekonomskih odnosa, tako da je ova društvena sfera više izgrađena u odnosu na političku. Današnji procesi u Uniji odvijaju se u cilju izgradnje i političke dimenzije koja bi adekvatno pratila ekonomsku. Prijedlog novog evropskog Ustava usvojio je Evropski savjet u Briselu jula 2004. godine, a članice potpisale u Rimu oktobra 2004. godine. Ustav je trebao da objedini i sistematizuje sve dotadašnje ugovore koji su potpisivani u proteklih 50 godina, osim ugovora o EVROATOM-u.
 



Referencije:

[1] Radman, G., 2004., Neutralnost zemalja Evrope i euroatlantske integracije, Zagreb.
[2] Ibido.
[3] Ibido.
[4] Ibido .
[5] Misita N., 2009, Evropska unija — Institucije, Sarajevo.
[6] Ibido.
[7] Ibido.
[8] Mintas-Hodak Lj., 2004., Uvod u Evropsku uniju, Zagreb, str. 117.

 



PUBLIKACIJE U DIJELOVIMA - EVROPSKA UNIJA
OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI:


4398
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (19.dio)
4392 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (18.dio)
4387
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (17.dio)
4385
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (16.dio)
4382 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (15.dio)
4380
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (14.dio)
4378
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (13.dio)
4374
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (12.dio)
4272
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (11.dio)
4369 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (10.dio)
4366
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (9. dio) 
4363
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (8.dio)
4360
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (7.dio)
4358 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (6.dio)
4356 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (5.dio)
4350 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI(4.dio)
4349
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (3.dio)
4346
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (
2. dio)
4344
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (
1.dio)



This Page is Published on December 24, 2016 in the Web Magazine „ORBUS Belgium“


Nazad na prethodnu stranicu Nazad na početak stranice Naprijed na sljedeću stranicu

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION
OTVORENE STRANICE ZA SVE PROBLEME - CRNO PO BIJELOM O SVEMU ŠTO TIŠTI
 
Napomena: Tekstovi koji vulgarno vrijeđaju: neku vjeru, navode na rasnu diskriminaciju i slično, ne dolaze u obzir.
Vaše priloge šaljite u TEXT ili HTML formatu na email: info@orbus.be
Page Construction: 24.12.2016. - Last modified:19.02.2017.
BALKAN AREA


ACTUA HOME PAGE