ORBUS Belgium TOP
Glas dijaspore
BALKAN AREA

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION

BALKAN AREA
BALKAN AREA








dr.Šaban Nurić



ACTUA HOME PAGE





 



S E R I J A L

 

EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (9.dio) 

Piše: prof. dr. Šaban Nurić



Ustav sadrži četiri cjeline


1.  OSNOVNE ODREDBE, kojima se definiše Unija, njeni ciljevi, nadležnost, procedure podnošenja odluka, funkcionisanje  institucija.

2.  POVELJU O OSNOVNIM PRAVIMA, koju je Evropski savjet usvojio u Nici 2000. godine.

3.  SADRŽAJ POLITIKE I AKTIVNOSTI UNIJE, objedinjene odredbe preuzete iz važećih ugovora.

4.  ZAVRŠNE ODREDBE, o procedurama za usvajanje i reviziju Ustava:

—   Da bi neka država postala članica, trebalo bi da Komitet ministara donese   jednoglasnu odluku, da se usaglasi Evropski parlament i da se saglase parlamenti država članica.

—  Ustanovio bi se novi organ, PREDSJEDNIŠTVO UNIJE,

—  Parlament bi dobio zakonodavnu nadležnost.

  Evropski savjet bio bi proširen novim MINISTROM SPOLJNIH POSLOVA i uspostavila bi se funkcija PREDSJEDNIKA EVROPSKOG SAVJETA na mandat od 2,5 godina. Predsjedavao bi sastancima, rukovodio radom, predstavljao Uniju.

—  U Komitetu ministara predsjedavao bi ministar jedne države članice po sistemu rotacije.

 Kvalifikovana većina bila bi 55% glasova članica, 65% populacije. Pravo veta bi ostalo za pitanja spoljne politike, bezbjednosti i poreza.[1]

—  Sud pravde bio bi dostupniji građanima.

Znatan broj članica, njih  14, ratifikovalo je Ustav, ali  je zbog  negativnog izjašnjavanja na referendumima u Holandiji i Francuskoj 2005. godine odložen proces daljeg usvajanja. Unija se proširila u januaru 2004. godine za deset novih članica, 2007. godine za još dvije (Bugarska i Rumunija) i 2013 za još jednu (Hrvatska) pa  sada ima 28 članova.[2] Konvencija o budućnosti Evrope osnovana je u decembru 2001. godine u Laekenu, sa ciljem da proučava pravce daljih integracija i predlaže međuvladinim konferencijama najoptimalnija rješenja.

Konvenciju čine predstavnici Evropskog parlamenta i nacionalnih parlamenata i ima oko 100 članova. Kao prvi predsjednik Konvencije izabran je Žiskar d’ Esten, bivši francuski predsjednik, pod čijim je uticajem iznova naglašeno pitanje šta je krajnji ishod evropskog projekta.

Kompromisom federalista i funkcionalista, u Lisabonu je 2007. godine usaglašena nova politika procesa na osnovu predloženih sadržaja ustava o kojima se mogla postići saglasnost.  Ustanovljena je funkcija predsjednika Unije (predsjednik Evropskog savjeta), funkcija ministra spoljnih poslova i proširene oblasti kvalifikovane većine. Uprkos političkim protivriječnostima, savremeni procesi se odvijaju u smjeru institucionalnog jačanja komunitarizma Unije.


Principi Evropske unije i ograničenost ovlaštenja organa Unije

Organi Unije suštinski djeluju kao nadnacionalni zajednički, opšti organi, a ne kao hijerarhijski nadređeni organi. Organi Unije vrše ona ovlaštenja koja su države kroz zajednička akta prenijela na njih, a prevođenje ovlaštenja odvijalo se u fazama i na principu usaglašavanja. Djelovanje organa nije samo sebi svrha, oni nisu posebni nosioci suverenosti odvojeni od nacionalnih suvereniteta, nego imaju ovlaštenja i suverenosti onoliko koliko je na njih preneseno sa svrhom da se ostvare ciljevi zajednice. Ovlaštenja organa su u funkciji ciljeva i na osnovu saglasnosti država članica.


Implicitnost ovlaštenja

Pojam koji je uži od nadležnosti kao opšteg pravnog pojma  i označava praksu Savjeta Unije da može donositi određene odluke u pitanjima koja nisu regulisana i gdje postoji pravna praznina. Ova ovlaštenja mogu biti u formi „ciljnih tumačenja“ i u granicama opštih nadležnosti.


Supsidijarnost i primjerenost

Osnovni smisao principa je da se poslovi odvijaju na što nižem nivou. Međutim, princip može da važi i u obrnutom smjeru, kada Unija može da postupa i u oblastima koje nisu u njenoj nadležnosti. Ako ciljeve ne može da ostvari određena država ili države — može Unija.

Kontrolni mehanizam supsidijarnosti je primjerenost, što znači da se navedeni prenos nadležnosti ne može odvijati izvan ciljeva koje treba postići i da prenos nadležnosti ima opravdanje u svojoj svrsi. Opravdanje se zasniva na dva elementa:

1. nedovoljna mogućnost države članice da ostvari cilj i

2. mogućnost Unije da ostvari bolji rezultat nego država članica.

Osim primjerenosti, drugi kontrolni mehanizam je sud, jer se može voditi spor između države i organa Unije pred Evropskim sudom u Luksemburgu.


Ravnopravnost organa

Zbog specifičnosti Unije, ravnopravnost organa određuju dva osnovna elementa:

1. horizontalna podjela nadležnosti između organa i

2. odnos organa Unije prema organima države članice.

Ravnopravnost ne znači da su svi organi istih nadležnosti, nego znači da svaki organ ima svoju nadležnost i djeluje u granicama svojih ovlaštenja i nema subordinacije i hijerarhijske nadređenosti.

Da bi ravnopravnost funkcionisala na navedeni način, neophodno je da svi organi primjenjuju usaglašena pravna akta Unije tako da njihovo pojedinačno djelovanje ima rezultat saglasne cjeline i jedinstvenih ciljeva.


Zaštita osnovnih ljudskih prava

Osnovna ljudska prava garantovana su aktima UN (Povelja i Deklaracija o ljudskim pravima) i aktom savjeta Evrope, Evropskom konvencijom o ljudskim pravima, itd. Unija priznaje kodifikovane međunarodne akte o ljudskim pravima, polazi od akata unutrašnjeg prava, evropskih akata i nadograđuje ih u smislu da su ljudska prava opšta univerzalna vrijednost Unije. Organi Zajednice su 1977. godine definisali obavezu da će poštovati ljudska prava i slobode, zatim se Evropski sud pravde izjasnio o poštivanju ljudskih prava 1989., a Evropski savjet Unije se u Kelnu obavezao da će najkasnije do 2000. godine definisati Povelju o ljudskim pravima.

Polazeći od akata UN, zatim Evropske konvencije o ljudskim pravima, 4. novembra 1950. godine, i Konvencije UN o osnovnim građanskim i političkim pravima (od 19. decembra 1966. godine), i na osnovu nacionalnih zakonodavstava, definisana su osnovna prava koja postoje u praksi djelovanja Unije:

1.  pravo na svojinu,

2.  pravo na preduzetništvo,

3.  pravo na rad,

4.  pravo na privatnost, nepovredivost stana, zaštitu ličnih podataka,

5.  pravo na slobodan izbor religije,

6.  pravo na zaštitu porodice,

7.  pravo na slobodu mišljenja i izražavanja,

8.  pravo na ravnopravnost,

9.  pravo na pravnu zaštitu i pravičnost sudskog postupka,

10.  zabrana retroaktivnog dejstva zakona,

11.  zabrana dvostrukog kažnjavanja.

Zaštita prava je u nadležnosti nacionalnih sudova i može biti ograničena ostvarivanjem opšteprihvaćenih ciljeva. Usvajanjem Povelje Unije o ljudskim pravima 2000. godine, definisan je jedinstven sistem ljudskih prava koja važe na području cijele Unije, čime je ojačana uloga njenih organa, jer je Povelja akt Unije. Prema Povelji, nisu uvedena nova prava, nego su uopštena, sistematizovana, objedinjenja prirodna i politička i podijeljena u šest poglavlja:

1.  ljudsko dostojanstvo; integritet ličnosti, zabrana torture, zabrana ropstva, prinudnog rada, pravo na privatnost,

2.  sloboda čovjeka;  sloboda mišljenja, izražavanja, religije, udruživanja, govora i sl.

3.  jednakost; jednakost pred zakonom, nediskriminacija,

4.  solidarnost; socijalna sigurnost, zaštita zdravlja, zaštita životne sredine i sl.

5.  građanska prava; biračka prava,

6.  prava pravde i pravo na pravičan sudski postupak, presumpcija nevinosti, pravo na legalitet i proporcionalnost krivičnog djela i kazne, pravo na odbranu, zabrana dvostrukog postupka i kažnjavanja i sl.


Princip međuvladinog usaglašavanja

Ukupni pravni poredak Evropske unije, ranije Zajednice, nastao je procesom usaglašavanja između država, u čemu su vlade imale najznačajniju ulogu. Različiti su oblici međuvladinog usaglašavanja, a najpoznatiji su: djelovanje kroz Savjet predsjednika, vlada i država, kroz djelovanje međuvladine konferencije, (Intergovernmental Conference). Zajednička spoljna i bezbjednosna politika je ustanovljena Ugovorom iz Mastrihta. Iako su različite države (Francuska, Njemačka, Engleska) imale svaka svoje posebne razloge, zajedno su prihvatile stvaranje zajedničkih politika, jer je to jačalo Uniju. U ovom aspektu, države u cjelini zadržavaju suverenost u oblasti spoljne politike i bezbjednosti, ali, istovremeno, na nivou Unije usaglašavaju zajednički pristup različitim problemima u svijetu i odnosu Unije prema trećim državama. Princip usaglašavanja ove problematike je konsenzus. Rezultat usaglašavanja Unije u ovoj oblasti je osnivanje zajedničkih vojnih snaga za brzo djelovanje u Helsinkiju 1999. godine (oko 50.000 vojnika). Nakon odbijanja ustava Unije (referendum u Holandiji i Francuskoj 2005. godine), nastavljena su usaglašavanja kroz Lisabonski proces, tako da su prihvaćeni oni elementi Ustava za koje je postojala saglasnost, a drugi sadržaji, o kojima sada nema saglasnosti, ostavljeni su za buduća dogovaranja. Lisabonski ugovor (takođe, i reformski ugovor), punim nazivom Ugovor iz Lisabona o izmjenama i dopunama Ugovora o Evropskoj uniji i Ugovora o uspostavi Evropske zajednice, međunarodni je ugovor koji je potpisan u Lisabonu 13. decembra 2007. godine s ciljem rješavanja pitanja daljeg institucionalnog funkcionisanja Evropske unije. Lisabonski ugovor dopunjuje postojeće ugovore o Evropskoj uniji i Evropskoj zajednici, ne zamjenjujući ih. Ugovor je stupio na snagu 1. decembra 2009. godine, nakon što je ratifikovan u svim državama članicama EU.

Važnije novine koje su uvedene u odnosu na  dotadašnji sastav

Važnije promjene uključuju više glasanja kvalifikovanom većinom u Vijeću EU, veću uključenost Evropskog parlamenta u zakonodavni proces kroz veću mogućnost suodlučivanja s Vijećem EU, čime se eliminiše sastav stubova, o čemu će biti riječi nešto kasnije u ovom poglavlju, te stvaranje funkcije predsjednika evropskog vijeća na mandat od dvije i po godine, kao i funkcije visokog predstavnika Unije za spoljne poslove i bezbjednosnu politiku. Visoki predstavnik je istovremeno i potpredsjednik evropske komisije, te držanjem obje pozicije predstavlja jedinstveni stav o politici EU. Visoki predstavnik, potpredsjednik EU, zadužen je i za službu za inostrane poslove, koja je rezultat Lisabonskog ugovora i u osnovi predstavlja zajedničku službu za inostrane poslove. Lisabonski ugovor je uveo i pravno obavezujuću Povelju o ljudskim pravima Unije, Povelju o temeljnim pravima. Ugovor predstavlja dopunu Ugovora o Evropskoj uniji (TEU, Maastricht, 1992.) i Ugovora o osnivanju Evropske zajednice (TEC, Rim 1957.). Njime je TEC preimenovan u Ugovor o funkcionisanju Evropske unije (TFEU). Evropska unija danas ima 27 država članica. Prostire se na 4.325.675 km2, a u njoj živi 496 miliona stanovnika.

 



Referencije:

[1] Glyn Morgan (2005.  status and a set of rights and privileges. It is a principle that states that an order is sovereign if it is not dominated by others, as well as an or dering principle of international affairs. A state does not cease to be sovereign even if it has delegated certain of its rights, powers and privileges to a supranational order whose decisions it cannot veto; but a state can reach a point wherein it has delegated so much that other states no longer recognize it as a sovereign state.139) notes that sovereignty is an ordering principle, pg. 3-5., (prijevod Š.N.)

[2] Ibido.



PUBLIKACIJE U DIJELOVIMA - EVROPSKA UNIJA
OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI:


4398
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (19.dio)
4392 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (18.dio)
4387
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (17.dio)
4385
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (16.dio)
4382 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (15.dio)
4380
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (14.dio)
4378
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (13.dio)
4374
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (12.dio)
4272
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (11.dio)
4369 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (10.dio)
4366
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (9. dio) 
4363
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (8.dio)
4360
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (7.dio)
4358 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (6.dio)
4356 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (5.dio)
4350 EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI(4.dio)
4349
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (3.dio)
4346
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (
2. dio)
4344
EVROPSKA UNIJA OD IDEJE DO POLITIČKE I PRAVNE STVARNOSTI (
1.dio)



This Page is Published on December 30, 2016 in the Web Magazine „ORBUS Belgium“


Nazad na prethodnu stranicu Nazad na početak stranice Naprijed na sljedeću stranicu

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION
OTVORENE STRANICE ZA SVE PROBLEME - CRNO PO BIJELOM O SVEMU ŠTO TIŠTI
 
Napomena: Tekstovi koji vulgarno vrijeđaju: neku vjeru, navode na rasnu diskriminaciju i slično, ne dolaze u obzir.
Vaše priloge šaljite u TEXT ili HTML formatu na email: info@orbus.be
Page Construction: 30.12.2016. - Last modified:19.02.2017.
BALKAN AREA


ACTUA HOME PAGE