Historija Sjedinjenih Američkih Država

Historija SAD do 1985

Početkom XVI vijeka u Sjev. Ameriku počeli su dolaziti prvi evropski kolonisti iz Engleske, Francuske, Nizozemske, Švedske i Španije; naseljavanju su Indijanci pružali otpor (prvi veći rat 1622-34), ali su im nadmoćniji bijeli doseljenici otimali zemlju, potiskujući ih na zapad i istrebljujući ih. Najviše kolonija osnovali su Englezi, jer je Engleska u to doba imala masu razbaštinjeni seljaka, upropašćenih "ograđivanjem", pa su oni u potraži za zemljom postali najmasovniji kolonizatorski element. Prva naselja evropskih kolonista bila su mala i nestalna, i teško su se održavala u borbi s prirodom i indijancima; mnogi su se vraćali u Evropu zbog surovih uslova života. Međutim već na prelazu XVi u XVII vijek niču i prve stalne kolonije; od Engleskih: Virdžinija 1584. i Masačusetsu 1620, od holandskih Nova Nizozemska 1614. sa glavnim gradom Nova Nizozemska (danas Njujork), od francuskih Nova Francuska u Kanadi s gradom Kvibekom 1608. Uporedo uz osnivanje stalnih kolonija, Engleska, Francuska i Holandija zasnivale su u Sjev. Americi i kolonijalnu vlast; zbog relativno slabe kolonizacije i male vojne snage,

Holanđani se nisu mogli održati pred brojnijim Englezima, pa im je Engleska jos 1664. preotela koloniju Novu Nizozemsku; tada je promjenjeno i ime Novog Amsterdama u Njujork u čast vojvode od Jorka. Francuska vlast je bila mnogo stabilnija od holandske zbog masovnijeg doseljavanja Francuza, većinom izbjeglih Hugenota, i zbog vojne snage kojom je Francuska raspolagala. Francuzi su tokom XVII vijeka proširili vlast jos na Nju Faundland, Akadiju, zemlje na Hadsonovom zalivu i na cijeli sliv rijeke Misisipi,tzv. Luizijana, posjednuta 1681. i tako nazvana u čast kralja Luja XIV. Ali francuska osvajanja nisu bila praćena jačim naseljavanjem francuskog življa izuzev u Kanadi, nego su se uglavnom zasnivala na vojničkom posjedovanju; stoga je buržoaska Engleska tokom ratova sa zaostalom feudalnom Francuskom uspjela u XVIII vijeku da Francusku gotovo sasvim istisne iz Sjev. Amerike. U ratu za špansko nasljeđe 1701-1713, Francuska je u korist Engleske izgubila Akadiju (Nova Škotska), Nju Foundland i zemlje na Hadsonovom zalivu, a u 7-godisnjem ratu 1756-63 i cijelu Kanadu sa istočnim dijelovima Luizijane; preostale dijelove Luizijane prodao je Napoleon I Sjedinjenim Američkim Državama 1803, kada se nalazio u novčanoj neprilici. U osvajanju Sjev. Amerike učestvovali su jos i Španci i Rusi; tokom XVII i XVIII vijeka, Španci su nadirući iz Meksika osvojili Teksas, Kaliforniju i Floridu, dok su Rusi 1741. otkrili i zaposjeli Aljasku sa Aleutskim ostrvima.

Od svih engleskih kolonija u Sjev. Americi, najnaprednije su sredinom XVII vijeka bile one između Atlantskog okeana i Aligenskih planina. Na tom prostoru se nalazili 13 samoupravnih engleskih kolonija sa glavnim gradovima: Njujork, Boston i Filadelfija. Sjeverni predjeli bili su veoma razvijeni: u poljoprivredi je preovladavalo sitno farmersko gazdinstvo, a u gradovima se pored trgovine razvijala i kapitalistička manufaktura; južni predjeli bili su bez manufaktura i razvijenije trgovine; to su bili poljoprivredni rejoni sa krupnim zemljišnim posjedima bogatih plantažera na čijim su plantažama radili uglavnom crni robovi koje su počev od XVII vijeka počeli dovoditi u Sjev. Ameriku; Zbog teškog položaja, crnci su se dizali na ustanke jos u XVII vijeku. Želeći da spriječi industrijski razvoj svojih sjevernoameričkih kolonija i da ih svede samo na sirovinsku bazu i tržište za britansku industrijsku robu, britanska vlada je 1750. izdala zakon kojim se u sjevernoameričkim kolonijama zabranjuje podizanje tkalačkih i metalurgijskih manufaktura; krajnje nezadovoljstvo mlade sjevernoameričke buržoazije i naroda poraslo je kad je britanska vlada po završetku 7-godisnjeg rata donijela mjere kojima se razvitak kolonija jos oštrije sputava: zabrane naseljavanja zemljišta zapadno od Aligenskih planina, uvođenje novih poreza, najprije u vidu taksenih maraka, zatim u vidu povećanih carina.

Iz tog nezadovoljstva rađale su se prve borbene organizacije; jedna od njih - "Sinovi slobode", osnovana 1756., pozivala je Amerikance na bojkot britanske trgovačke i industrijske robe. Bojkot se naročito pojačao od 1767, kad je britanska vlada umjesto ranijih taksenih maraka uvela "uvozne carine" na svu robu koja iz Velike Britanije dolazi u sjevernoameričke kolonije. Sve oštriji bojkot doveo je dotle da su "Sinovi slobode" iz Bostona 1773. pobacali u more cijeli tovar britanskog čaja, tzv. "Bostonsko pijenje čaja", na šta je britanska vlada odgovorila zatvaranjem bostonskog pristaništa i pojačanim vojnim mjerama. Zbog toga su svih 13 kolonija preko svojih predstavnika na prvom kontinentalnom kongresu 1774. odlučile da se produži bojkot britanske robe. Najzad, 1775. počeli su prvi oružani sukobi između američkih dobrovoljačkih odreda i britanske vojske, čime je u stvari počela borba sjevernoameričkih kolonija za nezavisnost; vođa američkog rata za nezavisnost i zapovjednik vojske postao je Džordž Vašington, a bliski saradnici bili su mu Tomas Džeferson i Bendžamin Franklin.

Drugi kontinentalni kongres održan u Filadelfiji 1776. izdao je "Deklaraciju nezavisnosti" (sastavljač T. Džeferson) kojom se proglašava nezavisnost sjevernoameričkih kolonija i osnivanje Sjedinjenih Američkih Država, SAD. Početkom rata, ustanici su trpili ozbiljne poraze: zauzeće Bostona 1775, Njujorka 1776. i Filadelfije 1777, ali su ipak nastavili borbu; prostrana zemlja i borbeno oduševljenje koje se rasplamsavalo u partizanski rat garantovali su im pobjedu; uz to su mnogi dobrovoljci iz Evrope, privučeni borbom Amerikanaca za slobodu, dolazili u pomoć, npr. Tadeuš Koščusko, Sen-Simon, Lafajet i dr. Kolonijalni suparnici Velike Britanije ušli su u rat protiv nje (Francuska 1778, Španija 1779, Holandija 1782) da bi je oslabili i postali prirodni saveznici ustanika. Velika Britanija je počela trpiti poraze (prvi kod Saratoge 1777), a 1781. se cijela britanska vojska morala predati Amerikancima kod Jorktauna u Virdžiniji; poslije dužih pregovora zaključen je 1783 mir u Versaju kojim je Velika Britanija priznala nezavisnost SAD. Rat je imao krupne posljedice i za Ameriku i za cijeli svijet: oslobođene od britanskog kolonijalnog ropstva, SAD su ostvarile najbitniji uslov za nesmetan privredno-industrijski kapitalistički razvitak, pa je rat za nezavisnost imao i značaj buržoaske revolucije; američka borba za nezavisnost uticala je i na Evropu, pa se u njoj zaoštrila borba protiv feudalizma (francuska buržoaska revolucija počinje samo 6 godina po završetku američkog rata za nezavisnost - 1789).

Po ocjeni Lenjina, američki rat bio je jedan od najvećih oslobodilačkih i revolucionarnih ratova. Teret rata za nezavisnost nosili su uglavnom farmeri i radnici, mada je rukovodeću ulogu imala američka industrijska i trgovačka buržoazija; buržoazija je poslije rata zadržala vodeću ulogu, organizovala vlast i usmjerila zemlju ka kapitalističkom razvitku; u takvim uslovima izgradnje nove države (porezi, otplata ratnog državnog duga) pao je na farmere i radnike. To je pojačalo eksploataciju i zaoštrilo klasnu borbu; otuda dolazi najprije do nemira u vojsci 1783, zatim do oružanog ustanka farmerske sirotinje 1786-87. pod vodstvom Danijela Sejsa, borca iz rata za nezavisnost; ustanak je bio brzo ugušen, a Sejs osuđen na smrt; međutim, zbog velikog uzbuđenja koje je ovaj ustanak izazvao, vlada je morala da Sejsa i ostale učesnike ustanka pomiluje i pusti na slobodu. Ustanak je primorao američku buržoaziju da prvi ustav SAD iz 1781. odbaci i da donese nov na Kongresu u Filadelfiji 1787.; i po novom ustavu je svaka savezna država SAD zadržala široku unutrašnju autonomiju, ali je uloga centralnih državnih organa (Predsjednik, Kongres, Vrhovni sud) u odnosu na raniji ustav znatno pojačana, što je dalo mogucnosti buržoaziji i plantažerima američkog Juga da kroz političku formu buržoaske demokratije čvršće drže vlast; ustav toliko odgovara interesima američke buržoazije da je sa malim izmjenama ostao na snazi sve do danas; prvi predsjednik SAD bio je Džordž Vašington (predsjednik 1789-97.).

Tokom cijele prve polovine XIX vijeka kapitalistički razvitak u SAD tekao je brzo; u sjevernim državama kroz jačanje farmerstva i industrije, a u južnim kroz snaženje plantažerskog zemljoposjeda. Razvitak kapitalističke privrede i sve veći priliv evropskih doseljenika orijentisao je SAD na osvajanje novih teritorija; za tu politiku bili su zainteresovani svi društveni slojevi: siromašni farmeri i evropski doseljenici da bi došli do sopstvene zemlje, zemljoposjednici Juga da bi došli do novih plantaža, a industrijska i trgovačka buržoazija da bi u novoosvojenim terenima, otetim od indijanaca, dobili siru sirovinsku bazu i tržište za sve veću industriju. Osvajanje tzv. Zapada počelo je za predsjedništva (1801-1809.) Tomasa Džefersona, kad je 1804. donijet "agrarni zakon" kojim se farmerima i plantažerima omogućava da za relativno malu svotu postanu sopstvenici zemlje otete indijancima. SAD započinju i mnoge ratove sa susjednim državama, pa i tako sire državnu teritoriju, a uz to je i povećavaju kupovinom; već su se 1850. toliko proširile da su osim Aljaske postigle današnji teritorijalni obim. Prvo značajnije sirenje na račun susjeda, SAD su ostvarile 1803. kad je predsjednik Džeferson kupio za $15 mil. od Napoleona i francusku Zapadnu Luizijanu; za vrijeme Džejmsa Monroa (predsjednik 1817-25.),

SAD su natjerale Španiju da im proda Floridu koju su trupe SAD već ranije okupirale; robovlasnici američkog Juga otrgli su Teksas od Meksika 1836., a 1846-48. vodi se između Meksika i SAD otvoren rat u kojem je Meksiko bio poražen i natjeran da ustupi gotovo polovinu svoje dotadašnje državne teritorije: Novi Meksiko i Kaliforniju; 1867. od Rusije su kupile Aljasku i time uglavnom stekle današnje granice. U ovom periodu pomagale su i oslobodilački rat Latinske Amerike (1810-29.) protiv Španije i Portugalije tako što su slanjem dobrovoljaca i prijetnjom spriječile vojnu intervenciju iz Evrope, proglasivši u Kongresu 1823. poznatu Monroovu doktrinu (po predsjedniku Monrou): "Amerika Amerikancima!" To je ubrzalo oslobađanje Srednje i Južne Amerike od španskog i portugalskog kolonijalnog ropstva i formiranje današnjih država Latinske Amerike, ali je istovremeno otvoren i put ekonomske ekspanzije SAD u te zemlje; ekspanzija se docnije izražava kroz težnju da se cijela Latinska Amerika pretvori u sirovinsku bazu SAD i tržište za njihovu industrijsku robu, i da se u državama Latinske Amerike obrazuju i podržavaju nenarodni režimi, povezani sa kapitalom SAD.

U tom periodu počinje i američka ekspanzija na Dalekom istoku; 1844, SAD su natjerale Kinu da potpiše neravnopravan trgovinski ugovor, a zatim su sa evropskim kapitalističkim silama učestvovale u gušenju kineskog seljačkog ustanka, Tajpina, 1851-61.; istovremeno su ultimatumom natjerale feudalni Japan da otvori nekoliko luka za potrebe američke trgovine. Kapitalistički razvitak imao je za posljedicu i povećanje broja radnika i formiranje radničke klase; već 1828. i 1829, radnici Filadelfije i Bostona osnivaju mjesne radničke organizacije, koje su pod uticajem socijalista-utopista, ovenista, furijerista i dr.. Ali razvitak kapitalizma i kapitalističke privrede nije zaoštravao samo klasnu borbu između rada i kapitala nego je povećavao i društveno-ekonomske suprotnosti između Sjevera i Juga: Sjever je sve izrazitije bio industrijski, farmerski i radnički, sa veleposjedničkom plantaškom privredom, zasnovanom na radu crnih robova, bivao sve zaostaliji; uz to je crnačko ropstvo na Jugu sve vise smetalo industrijskoj buržoaziji Sjevera, koja nije imala dovoljno slobodne radne snage za industriju.

Tako se crnačko ropstvo postepeno pretvorilo u osnovnu kočnicu daljeg industrijskog razvitka SAD, pa su se na Sjeveru sve upornije isticali zahtjevi za oslobođenje crnaca, a početkom 30-ih godina XIX vijeka osnivaju se i prva društva abolicionista; postepeno svi društveni slojevi sjevera (buržoazija, farmeri, radništvo) postaju abolicionistički. Problem oslobađanja crnaca postaje osnovni politički problem SAD, pa se u vezi sa njim formiraju i dvije velike političke stranke: Republikanska (abolicionistička) kao stranka industrijskog Sjevera, i Demokratska (antiabolicionistička) kao stranka robovlasničkog Juga. Dolazi do prvih ustanaka u korist crnaca: ustanak crnaca Nata Tarnera 1831, ustanak abolicioniste Džordža Brauna 1859, zatim do oružanih sukoba u Kanzasu i Nebraski 1854-56. i do borbe na izborima između dviju velikih stranaka. Republikanska stranka sa abolicionističkim programom pobijedila je najprije na izborima za Kongres 1855, zatim na predsjedničkim izborima 1860, kad je za predsjednika izabran Abraham Linkoln (predsjednik 1861-65); na to je 11 južnih robovlasničkih država proglasilo otcjepljenje i obrazovalo posebnu konfederaciju, što Sjever nije priznao, nego je protiv pobunjenog Juga poveo rat, čime su SAD ušle u 4-godisnji period građanskog rata 1861-65.

Mada je Sjever bio ekonomski jaci i gušće naseljen od Juga, 22 miliona prema 9 miliona stanovnika, on je u prvom periodu rata 1861-62. trpio poraze, jer je njegova industrijska buržoazija dugo oklijevala da pristupi revolucionarnim metodama borbe i rješavanju gorećih pitanja na revolucionaran način; tek od sredine 1862, kad je vlada Sjevera počela donositi značajnije revolucionarne odluke: opšta mobilizacija, Homštedski akt o raspodjeli slobodne zemlje na Zapadu, Zakon o oslobođenju crnaca od ropstva, primanje crnaca u vojsku, Sjever je počeo pobjeđivati. Farmeri, radnici i evropski doseljenici sa oduševljenjem su stupili u armiju Sjevera; radnici su čak formirali i posebne pukove, birajući kadkad i vojne komandante (jedan od njih bio je Njemački komunista Vajdemajer). Generali Grant i Sherman su tokom 1864. i 1865. zadali odlučujuće udarce armiji Juga i natjerali njegovog glavnog komandanta generala Lija da sa 80.000 vojnika položi oružje u aprilu 1865., čime je građanski rat bio završen.

Građanski rat je riješio dva osnovna pitanja: agrarno (Homštedski akt od 1862. o raspodjeli zemlje na Zapadu) i crnačko (proklamacija o oslobođenju crnaca od 1863), pa je tako građanski rat za SAD imao i karakter buržoasko-demokratske revolucije koja je u stvari bila produženje revolucionarnog preobražaja iz vremena borbe za nezavisnost. Sve to je imalo i krupnih privrednih posljedica: ubrzalo se naseljavanje Zapada, osvajali se novi prostori obradive zemlje i proširivalo unutrašnje tržište, što je dovelo do jos bržeg industrijskog razvitka. Ipak, preobražaj na društvenom planu nije bio potpun; npr. Crnci su dobili slobodu ali ne i zemlju, pa je većina i dalje morala raditi pod poluropskim uslovima kod svojih bivših gospodara; uz to su bivši robovlasnici u južnim državama donosili specijalne anticrnačke zakone, tzv. "crni kodeksi", koji su na zaobilazan način lišavali crnce građanskih i političkih prava. Na Jugu je ponikla i anticrnačka teroristička organizacija Kju Kluks Klan da bi se nad crncima vršila razna nasilja; da bi spriječio takve pojave, Kongres je 1867. donio niz zakona o "restituciji Juga" po kojima je na Jugu zaveden režim vojne diktature; izvršena je čak i revizija ustava 1870. Da bi se unijela odredba kojom se zabranjuje sužavanje građanskih i političkih prava "pod vidom rase, boje koze ili ranijeg ropskog položaja"; crnci su iste godine dobili i pravo glasa. Režim vojne diktature zaveden radi zaštite crnaca prestao je 1877. poslije građanskog rata, SAD su u periodu domonopolističkog kapitalizma (do kraja XIX vijeka) doživjele jos veći privredno industrijski polet.


Ogromna prirodna bogatstva (ugalj, gvožđe, bakar,drvo, nafta) i sve veći priliv evropskih doseljenika (od 1865 do 1940. Doselilo se iz Evrope oko 30 miliona ljudi) samo su ubrzali taj razvitak; uz to je uvožen i evropski kapital. Od svih privrednih grana, najbrže se razvijala industrija, uključujući pored podizanja fabrika i građenje transkontinentalnih željezničkih pruga. Stalan nedostatak radne snage, posto su se evropski doseljenici zbog mnogo slobodne zemlje brzo pretvarali u farmere, tjerao je američke kapitaliste da usavršavaju tehniku; to je dovelo do usavršavanja niza novih tehničkih pronalazaka: Edisonov pronalazak električne lampe 1879. i izgradnja prve električne centrale 1880; Belov pronalazak telefona; usavršavanje motora sa unutrasnjim sagorijevanjem i pojava Fordovog automobila 1893, idr. U to doba postoji i prilična koncentracija proizvodnje i kapitala, pa već tada u svijetu postaju poznati američki industrijsko-finansijski magnati kao Vanderbild, Karnegi, Morgan, Rokfeler i dr.. ; Osnivaju se i prve monopolističke kompanije, od kojih se rano ističe Rokfelerov "Standard Oil" osnovan 1870 (već 1879. Kontrolisao 90% produkcije nafte u SAD). Pomognuta snažnom industrijom, koja joj je davala razne poljoprivredne mašine, poljoprivreda je toliko napredovala da su se površine obradive zemlje povećale od 1865. Do kraja XIX vijeka četiri puta, pa su tako SAD postale glavni izvoznik žitarica, u prvom redu za Evropu. Opšti bilans uspona bio je da su SAD 1894. u industriji pretekle sve evropske zemlje, pa i Veliku Britaniju, i postale prva industrijska zemlja svijeta.

U tom periodu uspona, na vlasti je gotovo neprekidno Republikanska stranka, dok je Demokratska stranka bila samo u dva maha; ranije razlike između Republikanske i Demokratske stranke uglavnom se gube u tom periodu, i obe podjednako postaju eksponenti krupnog kapitala. Industrijski i poljoprivredni razvitak stalno je uvećavao broj radnika i farmera, pa dolazi i do snaženja radničkog i farmerskog pokreta; odmah poslije građanskog rata javlja se niz radničkih i socijalističkih organizacija: "Nacionalni radnički savez", osnovan 1866 (vođa Silvis), u čijem je programu borba za osmočasovni radni dan; prve sekcije Prve internacionale 1867; pokušaj 1868. Da se osnuje Radnička partija (obnovljena 1876. Kao Socijalistička radnička partija pod vođstvom Njemačkog socijaliste F.A. Zorgea). Organizovani štrajkački pokret javlja se nešto docnije, a začetke ima u velikom štrajku pensilvanskih rudara 1874-75. Sindikalni pokret takođe se razvija i organizuje; počinje osnivanjem sindikalne federacije američkih radnika pod imenom "Vitezi rada"; kasnije se formira federacija sindikata pod nazivom Američka federacija rada, osnovana 1881, vođa S. Gompers.

Javljaju se i prve farmerske organizacije kao npr. Populist Party, Grange party, Greenback party, osnovana 70-ih godina XIX vijeka, docnije će se povezati sa nekim radničkim organizacijama i nazvati Radnička partija Grinbeka (od 1878.). tokom 80-ih i 90-ih godina XIX vijeka dolazi do brojnih štrajkova: pensilvanskih rudara 1885, željezničara 1886, pensilvanskih metalaca 1892, radnika Pulmanovih zavoda za izradu vagona 1894, i do žestokih radničkih demonstracija u borbi za osmočasovni radni dan. Krajem aprila i početkom maja 1886, štrajk radnika u Čikagu postao je gotovo opšti; bio je praćen opštim radničkim demonstracijama, pa je od 1. Do 4. Maja u sukobu između radnika i policije poginulo i ranjeno vise čikaških radnika; borba američkih radnika za osmočasovni radni dan nastavljena je, i znatno je uticala na jačanje klasne svijesti evropskog proleterijata. U vezi sa ovim događajima, Osnivački kongres druge internacionale u Parizu 1889, da bi ovjekovječio borbenost čikaškog proleterijata, proglasio je 1. Maj za praznik međunarodne solidarnosti i proleterijata. I pored ovih uspjeha, Socijalistička radnička partija nije mogla postati ni masovna ni borbena radnička partija, dok se Američka federacija rada postepeno pretvorila u oportunističku sindikalnu organizaciju koja kolaborira s kapitalistima i opire se osnivanju masovne političke partije proleterijata.

Kapitalizam u SAD usao je krajem 19. vijeka u monopolistički stadijum ili stadijum imperijalizma; proces koncentracije kapitala, započet još u predmonopolističkom periodu, tekao je tako brzo da su se SAD početkom XX vijeka pretvorile u klasičnu zemlju trustova i monopola; pored dominacije u proizvodnji metalurgije i nafte, oni su u mnogom ovladali i drugim privrednim granama: željeznički transport, brodogradilišta, gasne i električne centrale, rudnici i dr. Razvoj trustova bio je praćen osnaženjem krupnih banaka toliko da su početkom XX vijeka dvije najkrupnije grupe banaka, pod kontrolom Rokfelera i Morgana, raspolagale kapitalom od nekoliko milijardi dolara. U takvim uslovima sve vise je rastao i uticaj monopola na politički život zemlje; monopoli i finansijska oligarhija suvereno su određivali unutrašnju politiku zemlje, tako da su i Republikanska (predsjedništvo Teodora Ruzvelta 1901-09. i Vilijama Tafta !909-13.) i Demokratska stranka (predsjedništvo Vudrou Vilsona 1913-21.) bile pod njihovim snažnim uticajem. U vezi s takvim razvojem, a pod uticajem monopola, SAD počinju krajem XIX vijeka voditi ekspanzionističku imperijalističku spoljnu politiku, i to najprije na američkom kontinentu; američki kapital nastojao je prije svega da što temeljnije potčini zemlje Latinske Amerike raznim oblicima diplomatskog pritiska, organizovanjem vojnih pobuna, pa čak i otvorenom vojnom intervencijom; mnoge latinsko-američke zemlje, naročito u Srednjoj Americi, pale su i u ekonomsku i političku zavisnost od SAD.

Ekspanzionizam SAD počeo je krajem XIX vijeka da prelazi granice američkog kontinenta; već 1889., SAD su došle do prve vanameričke kolonije: ostrvske grupe Samoa (sporazum između SAD, Velike Britanije i Njemačke), a 1893. na podsticaj ekspanzionista izvršen je prevrat na Havajskim ostrvima, zbačena monarhija i proglašena republika pod protektoratom SAD, što je bio samo uvod ka potpunom pripajanju ostrva 1898.; otad Havajska ostrva postaju glavna vojno-pomorska baza SAD na Tihom okeanu. Koristeći ustanak protiv Španije na Kubi, vlada predsjednika Vilijema Mak Kinlija objavila je Španiji rat1898. da bi došla do njenih posjeda u Srednjoj Americi i istočnoj Aziji. Zahvaljujući ogromnoj vojno-tehničkoj nadmoćnosti, SAD su za nepuna tri meseca uništile špansku flotu kod Manile i Santjaga i dobile rat. Po mirovnom ugovoru u Parizu krajem 1898, Španija je morala ustupiti ostrva Filipine, Portoriko i Guam, i odreci se svih prava na Kubu, kojoj je tada priznata nezavisnost, ali ona je već od samog početka bila ugrožena pritiskom američkih monopola (ovladali su cjelokupnom proizvodnjom šećera na Kubi, kao najvažnijom privrednom granom), i u dva maha čak i direktnom vojnom okupacijom od SAD (1899-1902. i 1906-09.); počinivši Kubu svojoj spoljnoj politici, SAD su najzad potpuno obezbijedile dominaciju u Meksičkom zalivu i Karipskom moru.

Da bi došle u posjed panamskog zemljouza koji je tada pripadao Kolumbiji, a kroz koji je trebalo prokopati tzv. Panamski kanal, SAD su pokušavale da kupe zonu zemljouza od Kolumbije; posto nisu uspjele, 1903. su organizovale pobunu na Panamskom zemljouzu i demonstracijama svoje flote natjerale Kolumbiju da prizna "nezavisnost " novoproklamovane Panamske republike, poslije čega su SAD sklopile s Panamom ugovor koji im daje pravo na prokopavanje Panamskog kanala (dovršen 1914) i na kontrolu i vojničko posjedovanje kanalske zone. SAD su nastojale da prošire svoj uticaj i na dalekom istoku. Osvajanjem Filipinskih ostrva, strategijski su se primakle Kini i otad vrše sve jaci pritisak i na Kinu i na evropske kolonijalne sile koje su jos od ranije imale interesne sfere u Kini. Već od 1899. u pogledu trgovine s Kinom postavljaju zahtjev da se prizna "princip otvorenih vrata" kako bi u režimu slobodne trgovine prodro u Kinu američki kapital; sa evropskim silama učestvovale su i SAD u gušenju bokserskog ustanka 1899-1901, prvog antikolonijalnog ustanka kineskog naroda.

Porast snage trustova i monopola doveo je do pojačane eksploatacije radnika i farmera i do pogoršanja položaja sitne buržoazije, pa se već krajem XIX vijeka u SAD javlja veliki pokret protiv trustova, praćen štrajkovima i demonstracijama; pod pritiskom javnosti 1890. proklamovan je tzv. Sermanov zakon kojim se i samo postojanje trustova proglašava protivustavnim. Šermanov zakon nije spriječio snaženje trustova, pa je pokret protiv njih postajao sve jaci; da bi umirio javno mnjenje, T. Ruzvelt je izveo neke trustove pred sud. U to vrijeme, radnički pokret ponovo jača; štrajkački pokret 1905 – 14. zahvata sve industrijske grane i obuhvata milione radnika; uspjeha ipak nije bilo, jer su kapitalisti i vlada mnoge štrajkove uspješno razbijali štrajkbrejkerima; neki štrajkovi gušeni su i upotrebom vojne sile. Tako je politička organizovanost američkog radništva dobila nove oblike; 1901. organizovana je Socijalistička partija.

Njen kandidat Judzin Debs na predsjedničkim izborima 1912. i 1920. dobio je oko milion glasova. Posto su sindikati Američke federacije rada obuhvatali samo visokokvalifikovane radnike, 1905. je stvorena federacija sindikata polukvalifikovanih i nekvalifikovanih radnika pod imenom industrijski radnici svijeta. Oni su jos od samog početka usvojili sindikalno-anarhistički program; ali je organizacija sprovela nekoliko borbenih i značajnih štrajkova nekvalifikovanih radnika, od kojih većina nije uspjela. Osnovna slabost sastojala se u apolitičnom stavu i neshvatanju značaja permanentne i konsolidovane sindikalne organizacije; naime, zahvaljujući izbornim obećanjima (borba protiv trustova, demokratskiji izbor senatora) na izborima 1912. pobijedila je Demokratska stranka i za predsjednika izabran Vudro Vilson; on nije dirao u moć trustova, nego je sproveo samo neke manje reforme: smanjenje carina na uvoz robe, nov način biranja senatora.

Za Vilsonove vlade, SAD su ušle u i svjetski rat; iako su najprije bile van svjetskog sukoba, monopoli od samog početka i svjetskog rata preuzimaju ulogu liferanta ratnog materijala i namirnica zaraćenim stranama, naročito Antanti; krajem 1915, sve države Antante bile su dužnici SAD, pa one već početkom 1916. postaju toliko zainteresovane za ishod rata da su date i prve izjave vodećih ličnosti da SAD ne mogu dozvoliti poraz saveznika; najzad su SAD koristeći kao povod bezobziran podmornički rat koji je započela Njemačka ušle u rat na strani Antante 06.04.1917. Rat je donio neviđene profite monopolima, ali se pogoršao položaj američkih radnika jer je donio skupoću, a time i pad realne radničke nadnice; radnici su reagovali štrajkovima, kojih je samo u 1917. Bilo oko 4 400; neki od štrajkova dobijali su i politički karakter, jer su štrajkači istupali protiv rata. Da bi suzbila radnički pokret, Vilsonova vlada donijela je juna 1917.

Zakon o štrajkovima po kojem se svako istupanje radnika protiv rata smatra izdajom države; na osnovu Zakona uhapšeni su Judzin Debs i Bil Hejvud, tadašnji najborbeniji predstavnici američkog radničkog pokreta. SAD su rat koristile i kao priliku da jos vise prošire uticaj u zemljama Latinske Amerike; u nekima od njih dolazilo je tokom rata i u prvim godinama poslije njega i do otvorene oružane intervencije SAD; u Meksiku 1914. i 1916-17, na Kubi 1917-22, a negdje čak i do dugoročne vojne okupacije, npr. Nikaragva 1912-33, Haiti 1915-33, Dominikanska republika 1916-24. Učešće SAD i u svjetskom ratu bilo je od svjetsko-historijskog značaja i po ishod rata i po posljedicama koje su nastupile; snažnom ratnom tehnikom i mnogobrojnim ljudstvom (tenkovi, artiljerija, 5 miliona američkih vojnika u Evropi), SAD su znatno doprinijele pobjedi Saveznika i relativno brzom okončanju rata. Dok je rat u Evropi donio teške žrtve i opustošenu privredu, SAD i njenim monopolima donio je nova bogatstva; privreda i naročito industrija jos vise su se razvile, dok se spoljna trgovina u odnosu na stanje prije rata uvećala četiri puta; uz to je tokom rata najveći dio evropskog zlata prešao u trezore američkih banaka, pa je opustošena Evropa od nekadašnjeg kreditora postala dužnik SAD: evropske države dugovale su im poslije rata oko 10 milijardi dolara.

Otad SAD postaju i finansijski centar svijeta, otimajući finansijsko prvenstvo u svijetu Velikoj Britaniji, kao što su joj krajem XIX vijeka otele industrijsko prvenstvo; vise od polovine svjetskih rezervi zlata nalazi se otad u SAD. Razumije se da je cijela ova koncentracija svjetskih bogatstava u SAD obogatila u prvom redu američke monopole, što se najbolje vidi iz toga da se koncentracija kapitala u SAD poslije rata toliko povećala da je 1% stanovnika držao u rukama 50% svih bogatstava SAD. poslije rata, nastojale su da privredno-finansijsku snagu pretvore u svjetsku političku moć, pa u tom cilju znatno jače učestvuju u svjetskim zbivanjima nego ranije; u odnosu na Evropu, SAD su nastojale da jos tokom rata spriječe neke osvajačke planove Antante, radi čega je Vilson 1917. objavio "14 Vilsonovih tačaka". SAD su odmah poslije rata nastojale da se izgradi sistem posljeratne bezbjednosti koji se ne bi zasnivao na velikom preimućstvu evropskih pobjednika (Francuska i Engleska), što bi omogućilo jaci politički uticaj SAD u Evropi.

Vilson je uspio da u Versajski ugovor uključi i ustav Lige naroda u nadi da će liga korisno poslužiti ciljevima američke politike u Evropi; ali kad se ispostavilo da Versajski ugovor zasniva u zapadnoj i srednjoj Evropi dominaciju Francuske i Engleske, SAD su se iznenada povukle: odbile su da ratifikuju Versajski ugovor i nikad nisu postale član Lige naroda. SAD su ipak uspjele da na dalekom istoku postignu znatno proširenje uticaja: na Vašingtonskoj konferenciji 1921-22. Uspele su da od svih ostalih sila izdejstvuju priznanje "principa otvorenih vrata" u odnosu na Kinu, što je značilo da će Kina vremenom nužno doći pod dominantan uticaj SAD čija su industrija i trgovina bile kadre da odstrane svaku ozbiljnu konkurenciju drugih kapitalističkih sila. Kao velika kapitalistička sila, i SAD su bile zabrinute pobjedom socijalističke revolucije u Rusiji, pa su i učestvovale u vojnoj intervenciji i pomaganju kontrarevolucije, šaljući trupe i ratni materijal interventima i bjelogardejcima.

Novoosnovana KP SAD (osnovana 1919.), čiji je lider postao Rutenberg, razvila je živu agitaciju protiv intervencije; najprije je došlo do štrajkova i demonstracija protiv intervencije, zatim su progresivni elementi osnovali "Ligu prijatelja Sovjetske Rusije" koja je pristupila skupljanju potpisa protiv intervencije, kao i mnoge komitete tzv. "Sebi ruke od Rusije"; vlada SAD morala je najzad obustaviti intervenciju i 1920. povuci svoje trupe iz Rusije. Međutim u SAD dolazi do prvih većih hapšenja komunista da bi se suzbila revolucionarna aktivnost proleterijata; prelaz od ratne na mirnodopsku privredu izazvao je tešku privrednu krizu praćenu porastom nezaposlenih, ciji je broj već 1921. iznosio 5,5 miliona. Štrajkovi i revolucionarna istupanja radnika nastavili su se, a vlade predsjednika V. Hardinga (predsjednik 1921-23.) i K. Kulidza (predsjednik 1923-28.) pristupile su raznim represivnim mjerama za gušenje radničkog pokreta; jedna od njih bila je i izvođenje na sud sindikalnih rukovodilaca Sakoa i Vincetija, koji su, na osnovu sasvim nesigurnih optužbi, osuđeni na smrt i pogubljeni, i pored protesta cijele napredne američke i svjetske javnosti.

Kao svjetski bankar, SAD su poslije prvog svjetskog rata pojačale izvoz kapitala; od evropskih zemalja, američki kapital je najviše uvozila Njemačka, a od vanevropskih Kina; već tokom 1923-24. kapital investitora u obnovu Njemačke privrede bio je nekoliko milijardi zlatnih maraka; Njemačka privreda, naročito industrija, brzo je ponovo došla do uspona, što je u tadašnjim društveno-političkim uslovima značilo stvaranje materijalne baze za obnovu Njemačkog kapitalizma i militarizma. Uspon Njemačke, SAD su pomagale i drugim mjerama: na pritisak američke diplomatije, evropski pobjednici iz I svjetskog rata morali su pristati na znatno smanjenje Njemačkih reparacija (ratnog duga), najprije po tzv. Dozovom (1924), a zatim po tzv. Jangovom planu (1929), tako da se ukupna suma Njemačkih ratnih reparacija smanjila sa 132 milijarde zlatnih maraka po Versajskom ugovoru na 2,5 milijarde po Jangovom planu; tako su SAD politikom u Evropi znatno doprinijele najprije obnovi Njemačkog militarizma, zatim i pojavi hitlerizma, što svakako nije bila direktna namjera vladajućih krugova SAD. Poslije republikanca Kulidža, za predsjednika je došao republikanac H. Huver ( predsjednik 1929-32.), koji je došao na vlast obećavajući "prosperitet", ali je baš za njegove vlade, kapitalistički svijet potresla svjetska ekonomska kriza 1929-33.; ona je najviše pogodila SAD, koje su tada koncentrisale polovinu proizvodnje kapitalističkog svijeta.

Kriza je pogodila industriju, poljoprivredu, trgovinu i kreditni sistem; mnoge fabrike obustavljaju rad, a broj nezaposlenih tako se uvećao da je 1932. dostigao 15 miliona. iz svega toga je rezultirao i pad realnih prihoda, i to kod radnika na 60%, kod farmera na 59% u odnosu na stanje prije izbijanja krize. Kriza je zaoštrila klasnu borbu, pa je došlo do pokreta nezaposlenih koji se ispoljavao u oštrim demonstracijama, naročito 1930. "pohodima gladnih" na Vašington 1931-32. i u pohodu vojnih veterana na Vašington 1932.; svi ovi pokreti bili su manje vise rastureni upotrebom vojne sile; sem pružanja pomoći monopolima da bi ih sačuvala od kraha, sama Huverova vlada nije preduzimala ništa ozbiljnije za suzbijanje krize.

Takve mjere preduzeo je novi predsjednik Franklin Ruzvelt (predsjednik 1933-45); oslanjajući se na progresivniji dio buržoazije koja je zaplašena krizom riješila da popusti, on je zaveo tzv. "Novi kurs" ili "Nju dil" ciji je smisao bio da se putem raznih zakona i uredaba prebrodi kriza, uglavnom uz jačanje državnog kapitalizma i davanje nekih ustupaka širokim radnim masama; osnov novog kursa činila su dva zakona: "Akt o uspostavljanju nacionalne industrije" i "Akt o regulisanju sistema poljoprivrede". Prvim zakonom proglašeno je pravo države da reguliše rad industrije: nivo proizvodnje, cijene, raspodjelu tržišta, radno vrijeme, minimalne radničke nadnice, a drugim da reguliše cijene poljoprivrednih proizvoda, tj. davanje premije farmerima za smanjenje sjetvenih površina i garantovanje određenog nivoa cijena njihovih proizvoda, uz to je tzv. Vagnerovim zakonom iz 1935. priznato radnicima pravo na sklapanje kolektivnih ugovora s poslodavcima, a državi dato pravo arbitraže radi sprečavanja štrajkova.

Primjenjujući "Novi kurs", vlada je uspjela da smanji privrednu depresiju, a time i broj nezaposlenih; čim je to postignuto, Vrhovni sud SAD pod uticajem konzervativnih elemenata proglasio je neke osnovne zakone "Novog kursa" za protivustavne. Za vrijeme prvog Ruzveltovog predsjedništva 1933-37. promjenila se djelimično i spoljna politika SAD. To se odrazilo u uspostavljanju diplomatskih odnosa između SAD i SSSR 1933.; promjena se odrazila i u smanjenom ekonomskom i političkom pritisku na zemlje Latinske Amerike. U tom periodu održan je IX kongres KP SAD (1936), dosta značajan jer je pozivao na organizovanje jedinstvenog demokratskog fronta protiv fašizma i ratne opasnosti; ipak, tada nije došlo do izrazite antifašističke orijentacije spoljne politike; umjesto toga, moćne kapitalističke korporacije uspjele su da vladu orijentišu ka "neutralnoj" spoljnoj politici, čiji je rezultat bio donošenje Zakona o neutralnosti 1935. kojim se zabranjuje prodaja oružja "bilo kojoj ratujućoj strani u bilo kom ratu"; ta politika je prije svega pogodila republikansku Španiju, koja se branila od unutrašnje i spoljne fašističke najezde, građanski rat 1936-39, jer je ona proglašena "zaraćenom stranom".

Tek kad je počeo II svjetski rat 1939, vlada SAD je uvidjela pogrešnost takve politike, pa je Kongres u novembru 1939. revidirao Zakon o neutralnosti i dopustio prodaju oružja zaraćenim stranama (kes end keri), što je praktično značilo Velikoj Britaniji i Francuskoj; time je započela antifašistička orijentacija SAD. Uviđajući sve vise opasnost od fašizma, SAD su septembra 1940. donijele Zakon o opstoj vojnoj obavezi, a marta 1941. Zakon o zajmu i najmu oružja i drugog materijala za potrebe antihitlerovske koalicije. Poslije napada hitlerovske Njemačke na SSSR 22.06.1941, zakon je proširen i na SSSR; predsjednik SAD i predsjednik vlade Velike Britanije potpisali su 14.08.1941. Atlantsku povelju, prvi nacrt ciljeva borbe protiv hitlerovske koalicije.

Tako su SAD jos prije otvorenog stupanja u rat praktično stupile u vojni savez sa antihitlerovskom koalicijom i postale njen član, što je bilo veoma značajno za pobjedu nad fašizmom. 1941, kad ih je napao Japan (napad bez objave rata na američku luku Perl Harbur na Havajima), SAD su ušle u rat, poslije čega su tokom 1941-42. objavile rat svim državama hitlerovske koalicije sem Finskoj. SAD su u početnim mjesecima rata morale da se povlače pred japanskom ofanzivom (zapadni Pacifik), ali su ubrzo uvećale ratni potencijal u naoružanju i ljudstvu, pa su krajem 1942. imale pod oružjem 4 miliona ljudi; zato su već novembra 1942. mogle prebaciti znatne vojne snage u sjevernu Afriku, potom učestvovati u ofanzivnim operacijama na raznim frontovima: 1943. oružane snage SAD imale su odlučujuću ulogu u savezničkom iskrcavanju u Italiji, a juna 1944. u otvaranju tzv. Drugog fronta. Ofanzivnim operacijama protiv Japana započetim 1943, SAD su od Japana preotele Marijanska i Maršalska ostrva 1944, Filipine i ostrvo Okinavu 1945.

Po kapitulaciji Njemačke, putem Potsdamske deklaracije od 25.07.1945, Saveznici su pozvali Japan na bezuslovnu kapitulaciju. Kad je on to odbio, SAD su bacile atomsku bombu na gradove Hirošimu 5.08.1945. i Nagasaki 9.08.1945. Japan je kapitulirao 02.09.1945, čime je II svjetski rat završen. SAD su tokom rata aktivno učestvovale na konferencijama triju sila antihitlerovske koalicije (SAD, Velika Britanija, SSSR): u Teheranu 28.11. – 01.12.1943, u Jalti na Krimu februara 1945, u Potsdamu 17.07. – 02.08.1945, na kojima su donijete važne odluke u pogledu vođenja rata i poslijeratnog uređenja svijeta, npr. osnivanja Organizacije ujedinjenih nacija. Tokom drugog svjetskog rata, SAD su jedine od zaraćenih zemalja bile pošteđene ratnih razaranja i velikih ljudskih žrtava (292 000 poginulih), pa su u okviru svojih ratnih napora, koristeći ionako veliku sirovinsku i industrijsku bazu, uspjele da uvećaju industriju za preko 40%; to je bilo veoma važno za ishod rata i za poslijeratnu obnovu velikog broja zemalja kojima su SAD pružile pomoć. Međutim porast industrije značio je istovremeno i porast bogatstva i moći kapitalističkih monopola, a sve se to moralo odraziti i na unutrašnju i na spoljnju poslijeratnu politiku SAD.

Poslije smrti predsjednika Ruzvelta 12.04.1945, predsjednik je postao dotadašnji podpredsjednik Hari Truman (predsjednik 1945-52.); za vrijme njegove vlade, a pod uticajem kapitalističkih monopola zablaćenih porastom revolucionarnog pokreta i formiranjem niza socijalističkih zemalja, cjelokupna unutrašnja i spoljna politika SAD skrenula je znatno u desno; to se u unutrašnjoj politici najprije odrazilo u donošenju antiradničkog Taft-Hartlijevog zakona 1947. Kojim se ograničavaju prava sindikalnih radničkih organizacija, prije svega pravo na štrajk. Ipak broj štrajkova u SAD stalno raste; iste godine preduzete su prve oštrije mjere protiv komunista i njihovih simpatizera: izdata je Trumanova naredba "o provjeri lojalnosti državnih službenika" koja je u praksi otpustila iz državne službe mnoge napredne ljude pod sumnjom da su komunisti; sličnu aktivnost razvijale su i razne komisije Kongresa, prije svih Komisija za proučavanje antiameričke djelatnosti. Najzad je tokom 1949-50. došlo do mnogih represivnih mjera protiv KP i lica i organizacija koji su joj bliski: 1949. osuđeno je na zatvor 11 rukovodilaca KP, a 1950. donijet je tzv. Makaren – Vudov zakon kojim se, naročito kad se uzme u obzir i docniji Hemfri – Batlerov zakon iz 1954, KP praktično stavlja van zakona. Strah američkih monopola od komunizma odrazio se i u spoljašnjoj politici SAD, jer se one počev od 1947. sve vise angažuju u suzbijanju komunističkog pokreta i van svojih granica; na osnovu tzv. "Trumanove doktrine" primljene u Kongresu 12. III 1947.

SAD su usvojile načelo pružanja pomoći inostranim kapitalističkim vladama za borbu protiv komunizma. Za vlade predsjednika Trumana donijet je 1948. i tzv. "Maršalov plan" po kojem se američka pomoć opustošenim i nerazvijenim zemljama u periodu 1948-52. dijelila isključivo zemljama s kapitalističkim uređenjem. Najzad, cjelokupna spoljna politika SAD sve se vise orijentirala protiv SSSR, što je s obzirom na neelastičnost sovjetske politike u staljinskom periodu moralo dovesti do stvaranja blokova i atmosfere hladnog rata. Spoljna politika SAD u Aziji dobila je postepeno izrazitu antikinesku orijentaciju: pružajući izdašnu pomoć reakcionarnoj vladi Čang Kaj Šeka u vremenu 1946-49. (6 milijardi dolara), SAD su pokušale da spriječe pobjedu revolucije u Kini; kad nisu uspjele, one su mu kad je poražen omogućile opstanak na Formozi (Tajvanu) uz intervenciju svoje flote, a zaključenjem vojnog saveza sa njim pretvorile ostrvo u svoju ratnu bazu na Dalekom istoku. Takav razvoj događaja zaoštrio je dokraja odnose sa SSSR i NR Kinom; rezultat toga bilo je izbijanje rata u Koreje 1950-53. i krajnja zategnutost svjetske međunarodne situacije. Radi ciljeva spoljne politike, SAD su izgradile cijeli sistem vojnih saveza: Sjevernoatlantski pakt – NATO 1949; Manilski pakt – SEATO 1954; Bagdadski pakt 1955. i dr.

Ta politika je praćena pojačanim naoružanjem i pružanjem izdašne vojne pomoći američkim saveznicima, koji za uzvrat dopuštaju stacioniranje američkih trupa na svojim teritorijama i izgradnju vojnih baza; tako su se najvažniji saveznici iz II svjetskog rata SAD i SSSR razišli na mnogim pitanjima međunarodne politike. Posto je za predsjednika došao Dvajt Ajzenhauer (predsjednik 1952-60.), pod pritiskom američkog i svjetskog javnog mnjenja činjeni su i sa američke strane pokušaji za ublažavanje hladnog rata i popuštanje međunarodne zategnutosti; prvi korak bio je zaključenje primirja u Koreji jula 1953. Ženevska konferencija petorice ministara spoljnih poslova SAD, SSSR, Francuske, Velike Britanije, NR Kine dovela je 1954. do privremenog popuštanja međunarodne zategnutosti, jer je uspjela da se uspostavi mir u Indokini i okonča osmogodišnji građanski rat u njoj (1946-54).

Kad je za predsjednika izabran kandidat Demokratske stranke Džon Kenedi (predsjednik 1960-63, ubijen u Dalasu), oživjele su nade u progresivniju Ameriku; u unutrašnjoj politici na ekonomskom planu, smanjujući poreze, Kenedi je omogućio nov porast industrijske proizvodnje i smanjenje nezaposlenosti, a donošenjem niza zakonskih mjera o zaštiti građanskih prava nastojao je da ukloni ili barem ublaži rasnu diskriminaciju protiv crnačkog stanovnistva; u spoljnoj politici orijentisao se na realniju politiku, ublažujući ranije oštar kurs prema SSSR i nastojeći da se neka goruća pitanja spoljne politike rješavaju putem pregovora, što je za očuvanje svjetskog mira bilo izuzetno značajno. Odustajući od politike eventualnog općeg nuklearnog rata, uglavnom usljed uvećane vojne snage SSSR, SAD se jos u doba Kenedija orijentišu na politiku vođenja "lokalnih ratova": 1961. Počeli su vojnu intervenciju protiv oslobodilačkih snaga u Južnom Vijetnamu koja će za vrijeme predsjedništva Lindona Džonsona (predsjednik od 1964-68.), putem sve oštrije eskalacije ovog rata, prerasti u bezobzirno bombardovanje teritorija DR Vijetnama i u pravi imperijalistički rat u Južnom Vijetnamu, u kome će biti angažovano preko 550 000 američkih vojnika sa ogromnom ratnom tehnikom. Agresivna politika SAD, koju su inspirisali krupni monopoli i vojni krugovi Pentagona, izazvala je osudu cijelog miroljubivog čovječanstva, uključujući i same američke građane.

Rat u Vijetnamu, uz angažovanje ogromnih materijalnih i finansijskih sredstava, paralisao je i rješavanja mnogih unutrašnjih problema, a prije svih problem crnaca čiji položaj postaje sve tezi; stoga je došlo do oružanog otpora crnaca u mnogim gradovima SAD, što je zemlju dovelo na ivicu građanskog rata. Uz to se i saveznici SAD iz NATO pakta sve oštrije ograđuju od američke agresivne politike, što je naročito ispoljila Francuska koja praktično i nije član pakta. U agresivnu politiku SAD spadale su i sve oštrija ekonomska blokada Kube, stavljanje "Organizacije američkih država" u službu agresivne politike SAD na američkom kontinentu i sve oštrije mješanje u život zemalja Latinske Amerike, počev od vojne intervencije u Dominikanskoj republici 1964. do stvaranja antigerilskih odreda u tim zemljama, naoružanih američkim oružjem i pod vođstvom vojnih instruktora SAD. Na predsjedničkim izborima 1968. Pobijedila je Republikanska stranka, a Ričard Nikson postao je 37. predsjednik SAD (ponovo izabran 1972.). U to vrijeme došlo je do popuštanja zategnutosti u međunarodnim odnosima: Niksonov put u NR Kinu i SSSR, prekid neprijateljstva u Vijetnamu i dr. Pod pritiskom javnog mnijenja zbog otkrivenih nezakonitih postupaka u predizbornoj kampanji (Afera Votergejt) Nikson je prinuđen da 1974. Podnese ostavku na predsjednički položaj.

Zamjenio ga je Džerald Ford. Na predsjedničkim izborima 1976. Pobjeđuje kandidat Demokratske partije Džimi Karter. Postigao je vise vidnih rezultata u spoljnoj politici (potpisivanje mirovnog ugovora između Egipta i Izraela u Vašingtonu marta 1979, uspostavljanje diplomatskih odnosa sa NR Kinom i dr.). Krajem 1979. opada njegova popularnost, prije svega zbog energetske krize u zemlji i neuspjeha njegove politike prema Iranu. Poražen je od kandidata Republikanske stranke Ronalda Regana na predsjedničkim izborima 1980. Za vrijeme Reganovog mandata došlo je do pogoršanja međunarodnih odnosa između SAD i Sovjetskog Saveza. Ponovo je izabran za predsjednika SAD na izborima 1984. godine. Ronald Regan je bio osvjedočeni antikomunist, što je više puta i javno ispoljio.